#hemeroteka #lgtbi #harrotasuna | Atharratzen | Bekat’uros

Bekaturos 3-k basabürüko hiribürüa koloreztatü dü //

Atharratzen
Itxaro Borda | Berria, 2025-04-13
https://www.berria.eus/iritzia/bira/atharratzen_2140283_102.html

Zinez maite dut Atharratzen iratzartzea, bereziki zerua gris denean, euritear, ingurunea berde iluminatu batez distira dabilen bitartean. Hemen, naizen poeta txipilaren lilixkak irekitzen dira eta egiazkoa izan naitekeela sentitzen ahal dut. Basabürüako hiri nagusia bide gurutze batean altxatzen da Madalena mendiaren oinetan. Noranahi joan gaitezke Atharratzetik abiatuz, Espainialat adibidez, urtxo zuri haren hegaletan. Lurralde tragikoa dela iruditzen zait, neurri batean, Greziako Peloponesoko Argolida kaltzikoaren parekoa.

Bat-batean, Atharratzeko plazan nagoela, pala eta pilota eskuetan, urrats lasaian hurbiltzen ikusten ditut Bereterretxe, odoletan, Marisantz, hatsanka, Tzapelo, Xuburu eta Loustalot hiru bozetan kantari. Andozeko ibar luzea, Bosmendietako xendak eta Josafateko zelai baketsuak abandonatu dituzte ene ameslari linternaren argitzera etortzeko. Beraien epopeiak kontatuko ditudala badakite, bortüen arteko Itaka den Atharratze hau sekula moztu gabeko euskararen zilborra balitz bezala goraipatuz: hizkuntzaren ironia, musika eta harilkatze eliptikoa bihikatzen dira Atharratzeko itzalki kalakarien ezpainetan!

Bekat’uros

Itxaro Borda | Berria, 2025-04-11
https://www.berria.eus/iritzia/bira/bekaturos_2140281_102.html

Ez da gehiago Euskal Herri barnealdeetan, iparraldean eta hegoaldean, duela mende erdia bezala bizitzen ahal, sexu norabide edo genero aldetikako ñabardurak nabaritzen direnean, arriskuan, gordeka, ahalke edo kanpora sexiliatu beharrez. Hainbat jendek, gizon eta emaztek, horrela jardun zuten denboran. Ez hain aspaldi, Dom Campistron artista gazteak ederki marraztu zituen mendeetako egikera uzkur horien lekukotasunak Bekatorosak bere liburu grafikoan.

Ordu da izenak eta izanak zehazki plazaratzeko. Ongi dator beraz, aurpegia ematerako bidean, bihar eta etzi Atharratzen egingo den Bekat’uros festibalak luzatzen digun gonbita. Goizeko hamaiketatik goiti, ekitaldi parrasta bat iragarria da, bazkaria eta taloak barne. Dena ez da perfektua prefosta, baina aitzin-iritziak, jujamenduak, zurrumurru letalen zidor ilunak baztertzen dira horrelako okasioetan, edonor, den bezala onartzen hasteko.

Onarpenak gero gelditzerik ez du. Elur birla baten antzera dabil, loditzen, handitzen, eragile bilakatzen, herri honetaz leku segurua eginez, bederak eta guziek egunerokotasun irusaz goza dezaten.

#hemeroteka #lgtbi #harrotasuna | Borrokak batzen dituen urostasuna

Bekat'uros festibala kari antolatu duten harrotasunen karrika itzulia Atharratzen //

Borrokak batzen dituen urostasuna
Aurten hirugarren aldiz, ehunka jende bildu ditu Bekat'uros festibalak Atharratzen. Bazkaritik landa, harrotasunen karrika itzulia egin dute, eta kontzertuen aldia izan da gero.
Leire Casamajou Elkegarai | Berria, 2025-04-12
https://www.berria.eus/bizigiro/borrokak-batzen-dituen-urostasuna_2140405_102.html 

Atharratzeko (Zuberoa) karriketan bildu dira alde orotako bekatorosak, uros. Bedatseko lehen eki izpiek jantzi arinei eta ekitako begi-lagunei leku egin diete. Askatasun haize batek ere lekua hartu du, baina hotzik eragin gabe, berotasuna baizik, eta harrotasuna ere bai. Jadanik ehun bat pertsona hurbilduak ziren goizean, Prefosta elkarteak eta Altxalili kabareteko kideek hirugarrenez antolatu duten Bekat'uros egunera, «LGBTQIA+ komunitatea ospatzen duen egunera».

Aperitifa bukatu, eta bertso eta bingo bazkarira hurbildu dira denak. Trinketera sartzean, ezkerraldean ezarria zuten mahai puntan, Altxalilikoek leku hartu dute. Dom Campistron horietako bat da, eta kabaretaren kide izateaz beste, marrazkilaria ere bada. Duela lau urte orain, Bekatorosak liburu grafikoa argitaratu zuen: Nafarroa Behereko hainbat herri ttipitako zazpi lagun elkarrizketatu zituen, zazpi bekatorosa, eta horien lekukotasunak paperera ekarri. «Bekatorosak izena ene familiako batek atzeman zuen, LGBTQIA+ komunitateko pertsonak deskribatzeko: anitz maitatu nuen Elizari egiten dion erreferentzia, biziki zuzena atzeman nuen». Geroztik, Prefosta elkarteak bereganatu du, urteroko hitzordua bilakatu den festibalaren izendatzeko. «Biziki polita atzematen dut jendeak bereganatzen dituelarik gauzak. Gainera, holako egun batean hainbertze bekat'uros ikustea biziki hunkigarria da».

Hitz jokoa sorturik, delako bekatu horretan bizi omen direnei uros izateko tokia eskaini diete Atharratzen. Guneak berak erronka dakar, ez baita hiri handia, herri ttipia baizik; holako eremuetan, usu, zaila izan daiteke nork bere sexu norabidea edo generoaren ñabardurak asumitzea. Basandereak taldearekin karrika itzulian parte hartzera jinak diren Xaxi eta Joana Erdozaintzi Etxartek hala uste dute: «Barnealdean ez da irudirik, ez da erreferentziarik. Ez dugu usaia holako egunik ukaitea. Oztibartarrak gara, eta biziki lotuak gure lurraldeari, baina barnealdean ere garapena ezinbestekoa da». Garapenaren bidez, irekidura.

«Arrazoi anitzengatik etorri da jendea: batzuk bertakoak direlako, beste batzuk beren identitate sexualagatik, beste batzuk hizkuntzagatik, eta hori oso polita da» -- Ibon, Bekat'urosera lehentze etorritakoa

Campistron ere barnealdekoa da, Baigorrikoa (Nafarroa Beherea). «Izugarri inportantea da queer izate hori baserrira ekartzea, laborantza munduari lotzea... Gero, ez da klixeetan sartu behar: ez da egia hirietan bizi baitzara ez duzula homofobiarik jasanen».

Euskaldun eta disidente
«Hotz handia egin zuen edizioaz» oroitu dira Manex eta Kepa; Arrasatekoa eta Zarauzkoa (Gipuzkoa) dira, hurrenez hurren. Hirugarren aldiz antolatu dute festibala, eta hirugarren aldiz bertaratu dira. Aurten beste lagun bat ere ekarri dute, Ibon, Urnietakoa (Gipuzkoa). «Publizitate ona egin zidaten, eta dena egia zela konturatu naiz».

Hegoaldetik jinak dira, beraz, Atharratzeraino, «batzen direlako euskaldun izate hori eta bazterreko disidenteak izatearen hori». Bekat'uros besta egiazko topagune bezala definitu dute, kontsideratzen baitute egun horrek zinez modua ematen diela gorpuzten dituzten bi borrokak batera eramateko. Funtsean, izate anitz bildu ditu Bekat'urosek: «Arrazoi anitzengatik etorri da jendea: batzuk bertakoak direlako, beste batzuk beren identitate sexualagatik, beste batzuk hizkuntzagatik, eta hori oso polita da».

Campistron ere ados da horrekin: «Erakusten dugu zein indartsuak garen, zein ederrak garen. Biziki beldurgarria da nora doan gure mundua; hor badugu xantza holako egun baten ospatzeko elkarrekin... Argiki borrokatzen gara, eta behar lirateke holako gertakari gehiago ikusi».

Arratsaldea heltzearekin, ehunka pertsona ibili dira Atharratzen, harrotasunen karrika itzuliaren erritmora. Gauean Altxalili taldeak kabareta emango du, eta musika taldeak eszenatokira iraganen dira gero, eta jendetzaren urostasuna eragin, segur aski.

#hemeroteka #komikia #homofobia | Dom Campistronek 'Bekatorosak' lan grafikoa eman du

Irudia: Berria / Dom Campistron

Dom Campistronek 'Bekatorosak' lan grafikoa eman du.
Aldudeko eta Nafarroa Behereko beste zenbait herrixketako lesbiana, queer eta gayen zazpi testigantzatan oinarritu du liburua. Elkarrek argitaratu du.
Itziar Ugarte Irizar | Berria, 2021-04-13
https://www.berria.eus/albisteak/196200/dom-campistronek-bekatorosak-lan-grafikoa-eman-du.htm 

Egun aldarri duena arrotz zitzaion lehen. «Bekatorosa naiz; hala sortu nintzen», dio errime orain Dom Campistronek. Alduden jaio zen (Nafarroa Beherea), duela 26 urte. 16 urte zituen lehen aldiz neska batez maitemindu zenean, eta oroitzen du orduan inguruan zuen mundua ‘lesbiana’ hitza existitu ere egiten ez zen mundu bat zela. «Gu handitu gara herri batean biziki girisitinoa zena. Ni gaztetan igande guziz joaten nintzen elizara, eta apezaren ondoan egoten nintzen. Gure herri ttipietan biziki normala izan da hori. Eta elizan ez da lekurik homosexualitatearendako, eta emazte gisa ere ez da lekurik, edo leku arrunt txarra, ene ustez. Hala da oraindik, aise guttiago, baina gure kulturaren parte bat da». Hala heldu zen, bada, neska-laguna eta bera etxean sartu ziren batean senide batek esandakoa: «A, zuek bekatorosak!». Eta hitzak gordetzen zuen hori agerian utzi du Campistronek orain, nolabaiteko boteretze keinu batez, bere lehen argitalpenaren izenbururaino: ‘Bekatorosak’.

Lesbianak, gayak, queerrak: horiek bekatorosak nor diren marrazkilariaren lanean. Aldude inguruko herrixketan bilatu ditu, zazpi denera, eta euren testigantzetan oinarritu du liburua. Askotarikoak dira adinez, baina denek isilpean eramandako bizipenak dituzte kontatzeko. Horiek argitara ekartzeko eta irakurlea bizipen horietara hurbilarazteko asmoa du, hain zuzen, lanak, haien borroka eta amodio istorioak aitortu eta homofobiaren aurka eragiteko nahiarekin batera. «Jende anitz bezala, bakartasun handiz bizi izan dut nik ene nortasuna, eta liburua ere bada hori ulertzeko gonbit bat», adierazi du egileak.

2019ko udan egin zituen elkarrizketa guztiak, bakoitzaren etxean eginez hitzordua, eta «intimitate» horrek liburua ere ezaugarritu duela aipatu dute bai berak eta bai Antxiñe Mendizabal Elkarreko editoreak. Campistron: «Homosexual izateak badakar barneratzea kontzeptu batzuk, umil izatea, isil izatea... Eta alimaleko konfiantza behar da zure istorioa plazaratzeko. Orain esan didate indarra hartu dutela liburua berrirakurtzean».

Beste hainbat alderdiren artean, lekukotzen kokapenak ere liburua «berezi» egiten duela nabarmendu du Mendizabalek: «Garbi dago ez dela gauza bera Nafarroa Behereko landa eremua, Nafarroako Erribera edo Bilbo ingurua. Testigantza hauek testuinguru konkretu batean daude kokatuta, eta beste balio bat hartzen dute; beste ezagutza bat ematen diote irakurleari». Horregatik, editoreak aipatu du liburuan bildutako esperientziak «harriduraz» jaso zituela, eta Campistronek erantsi harrigarria irudi balezake ere oraindik ez dela normalizatutako auzia heterosexualitatetik kanpoko bizitza hautuena: «Ez, oraino ez gara benetan ondo integratuak sentitzen gure gizartean».

Hitz-irudien hizkuntza
Lehenik Parisen eta gero Glasgown (Eskozia) egin zituen ilustrazio ikasketak Campistronek, eta, liburuaren sarrera testuan kontatu duenez, bere nortasuna askeago bizitzeko inguru bat bezala, orduan topatu zuen kontatu nahi zuena marrazkiaren bidez partekatzeko ahotsa. «Hizkuntza grafiko propio eta berezi bat», Mendizabalen hitzetan. Nahasian josi ditu hitzak eta irudiak liburuan —eskuz idatzita dator testua—, eta editoreak goratu du testigantzen bat-batekotasuna eta «ahozkotasunaren freskura» gordetzen duela. Egileak gehitu du irakurtzeko ohiturarik ez duenarentzat ere «irakurterraza» izango zen lan bat nahi zuela, eta marrazkiak «begia harrapatzeko» duen ahala azpimarratu du. «Nolako liburuak sortzen ditugun, nolako argazkiak, nolako artea... arma bat izan daitezke homofobiaren eta beste hainbat gauzen kontra borrokatzeko».

Hizkuntza grafikoarekin bezainbat, euskararekin egindako lanketak ere liburuari balio erantsi bat eman diola aipatu dute editoreak eta idazleak. Campistronen kasuan, adierazi du euskara batuan aurrez idazten aritu gabea zela eta zuzenketen joan-etorriak «idazten ikasteko» balio izan diola. Eta Mendizabalek, berriz, behe nafarreraren eta estandarraren arteko uztarketa azpimarratu du: «Denok aberastu dugu hiztegia; hala izan dadila irakurlearentzat ere».

#hemeroteka #komikia #homofobia | ‘Bekatorosak’ liburu grafikoa aurkeztu du Dom Campistronek, homofobiaren aurkako aldarria

Irudia: Naiz / Dom Campistron

‘Bekatorosak’ liburu grafikoa aurkeztu du Dom Campistronek, homofobiaren aurkako aldarria.
«Bekatorosa naiz. Hala sortu nintzen», dio Dom Campistron 26 urteko gazte aldudarrak argitaratu berri duen liburuaren aurkezpen orrian. Hitzez nahiz marrazkiz osatua, artistaren berezko hizkuntza grafikoak ematen dio obrari arintasuna, erakargarritasuna eta gaztetasuna.
Maider Iantzi Goienetxe | Naiz, 2021-04-13
https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20210413/bekatorosak-liburu-grafikoa-aurkeztu-du-dom-campistronek-homofobiaren-aurkako-aldarria 

Dom Campistronek ‘Bekatorosak’ (Elkar) liburu grafiko berezia aurkeztu du, zazpi maitasun eta borroka istorioren lekukotza eta aitortza, baita homofobiaren aurkako aldarria ere. Sortzailea Alduden bizi da eta 26 urte ditu. 2019ko udan Nafarroa Behereko hainbat herri txikitako zazpi lagun elkarrizketatu zituen, zazpi bekatorosa. Eta ondotik paperera ekarri zituen haien borrokak, bakartasunaren mina eta bizi izan dituzten eraso homofoboak. Beren maitasun istorioak, elkartasun eta itxaropenak ere bai. Egileak zazpi lekukoen hitzak berriz erran ditu jatorrizko testigantzen bat-batekotasunari eta originaltasunari eutsiz. Hitzak eta marrazkiak baliatuz, berezko hizkuntza bat sortu du.

Antxiñe Mendizabal Elkarreko editoreak on line emandako prentsaurrekoan azaldu duenez, obra berezia da zentzu askotan: «Gaiagatik, ezagutzera eman digun testigantza eta inguruagatik, eta formagatik. Domek badu hizkuntza grafiko propio bat. Ez dago definitu beharrik, berezko hizkuntza du eta horrek erakargarri bihurtzen du, liburu gazte bat da daukan mugikortasun eta adierazpenagatik».

Gozatzeko da. Ahozkotasunetik anitz du, lekukotzak jaso direlako, idazkera txukunarekin baina freskotasunik galdu gabe. Horregatik egiten zaizkio irakurleari lekukotzak hain hurbilekoak.

Liburu aski ttipia, intimoa; arma bat
«26 urte ditut eta Aldudekoa naiz. 16 urterekin neska batez maitemindu nintzen». Hala hasi da Dom Campistron bere burua aurkezten. «Jende anitz bezala bakartasun handi batean bizi izan dut ene nortasuna. Bitxi izaten ahal da homosexualitatea ez dela benetan onartua, ez garela integratuak sentitzen gure gizartean, baina egiazki ez da hain harrigarria. Zinez gomita bat izaten ahal da liburua heterosexualak direnei eta ez direnei, anitz gauza ikasteko».

Esperientzia pertsonal batetik abiatzen da obra. Ilustrazio ikasketak ditu, eta betidanik nahi izan ditu istorioak kontatu, hori egin lan gisa. «Jende anitzek ez dutela hainbertze irakurtzen pentsatzen dut eta marrazkiak egia harrapatzen duela uste dut testuak baino gehiago. Ideia horrekin, dena eskuz idaztea pentsatu nuen. (...) Irakurtzea bera biziki erraz egiten da, marrazkiak baitira (...) eta hori arma bat izaiten ahal da homofobiaren eta sexismoaren kontra borrokatzeko».

Liburu intimoa da. «Elkarrizketak bekatorosa bakoitzaren sorterrian egin ditugu. Konexio hori ukaitea inportantea izan da. Batzuk ezagutzen nituen, asko maite ditut. Behar da konfiantza homosexual istorio bat partekatzeko». Agertu duenez, umil, isil izatea, ez sobera azaltzea izaten da ohitura, hala arazoetan ez sartzeko. «Badakit batzuek animaleko ahalegina egin dutela. Konfiantzazko giro bat sortu dugu, ni amodioz betea bainintzen eurendako. Elkarrekin landu dugu formatua, irakurtzeko esperientzia».

Liburua aski ttipia denez, erostea ere aski intimoa izaten ahal da, errazki gordetzen ahal delako poltsan. Hori ere inportantea da egilearentzat.

Iritzi onak, saretzea
«Badut lagun bat ez duena sekula leitzen eta lehen aldikoz irakurri zuen hasieratik bukaerara lokartu gabe», kontatu du Campistronek liburuak izan duen erantzunaz galdetuta. Bertze irakurle batzuek irratian aditua zuten liburuaren berri baina ez zuten hala irudikatzen eta eskuetan hartu eta arrunt esperientzia bitxi eta harrigarria izan dute. Hirugarrenik, sortzaileak ikusi du homosexualitatea aipatzean jendeak «animaleko interesa» duela gai hori lantzeko eta gehiago aipatzeko. Liburuan testigantzak ematen dituztenek, aldiz, erran diote indarra hartu dutela liburua berriz irakurtzen eta behar bat sentitzen dutela euren artean saretzeko.

Elkar ere bereziki pozik dago orain arte jasotako iritziengatik. Antxiñe Mendizabalek erran duenez, modu ezberdinean saretzeko eta elkar ezagutzeko baliagarria izaten ari da. «Gure helburua bete dugu eta liburua ahalik eta esku gehienetara iristea nahiko genuke, eta gozatzea, horretarako delako».

Zazpi testigantzak atal banatan daude eta ez da izenik ematen. Adin ezberdinak dituzte, 50 urtetik gora ditu zaharrenak eta gazteenak 24 urte.

‘Bekatorosak’ hitza Alduderen gisako herri ttipietan erlijioak duen pisuarekin lotua dago. «Gaztetan igande guziz joaten nintzen elizarat, apezaren ondoan egoten nintzen. Gure herri ttipietan denok egin dugu hori. Erlijioan eta elizan ez da lekurik homosexualitatearendako; emazteendako ere ez». Familiako batek erran zien Domi eta haren neska-lagunari «bekatorosa batzuk sartu dira etxean» eta hortik hartu du obraren izenburua.

#liburuak #komikia #homofobia | Bekatorosak

Bekatorosak / Dom Campistron.
Donostia : Elkar, 2021 [03-26]
144 p.
/ EUS / Libros / Cómic / Euskal Herria / Homofobia / Iparralde / LGTBI / LGTBIfobia / Testimonios
📘 Ed. impresa: ISBN 9788413600543 / 12,00 €

[.eus] Zazpi maitasun eta borroka istorioren lekukotza eta aitortza Homofobiaren aurkako aldarria. Dom Campistron, liburu grafiko honen sortzailea, Alduden bizi da (Nafarroa Beherea) eta 26 urte ditu. 2019ko udan Nafarroa Behereko hainbat herri txikitako zazpi lagun elkarrizketatu zituen, zazpi bekatorosa. Eta ondoren, paperera ekarri ditu haien borrokak, bakartasunaren mina eta bizi izan dituzten eraso homofoboak, baita beren maitasun istorioak, elkartasun eta itxaropenak ere. Egileak zazpi lekukoen hitzak berresan ditu jatorrizko testigantzen bat-batekotasunari eta originaltasunari eutsiz. "Bekatorosa naiz. Hala sortu nintzen", dio argitaratu berri duen liburuaren aurkezpen orrian. Hitzez nahiz marrazkiz osatua, artistaren berezko hizkuntza grafikoak ematen dio liburuari arintasuna, erakargarritasuna eta gaztetasuna.