#hemeroteka #kuir #politika | Ezkerra, queer mugimendua, politika

Trans legearen aldeko manifestazio bat //

Ezkerra, queer mugimendua, politika
Oudeis Gauerdi | Berria, 2025-03-27
https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/ezkerra-queer-mugimendua-politika_2139428_102.html

Ideologia politikoen esentzia argitu nahian dabilenak bere ikerketa diziplina historikora eramaten duenean, ‘historikoki mugatzen’ du berori, eta berorren erreprodukzio posible ororen aurreikuspena ezeztatzen du. Historia, izan ere, bere ‘materialtasun positiboan’, errepikaezina da. ‘Historiak ez du esentziarik’: denboran eta espazioan kristalizaturiko indar-produktiboen egoera zehatz eta bakana da. Materialista dialektikoak ere onartu beharreko ondorioa dakar honek: Historiak ezin du inoiz Ideia azaldu, Ideiaren determinanteak baizik. Horregatik du Historia bidelagun eskas Filosofia Politikoak edota Etikak.

Adibidez, «zer da faxismoa?» galderari erantzuteko «Alemania», «Italia», «gerra-artea», «inperialismoa», «kapitalismoaren barne negatibitatea» edota «burgesia» bezalako adierak erabiltzen badira, faxismoaren ezaugarriak atzean utzi eta berorren determinante kontingenteetan (historikoetan) zentratu garen seinale da, faxismoak politikoki ukagarri lukeen hori ahantziaz. Izan ere, faxismoa ukatzera daramana ez da taylorismoari ukoa, ez eta komunitate juduaren defentsa ere. Hala balitz, «faxismoa» ez litzateke egun erabilgarri, posfordismoaren eta palestinar herriaren genozidio israeldarraren garaian. Alta, erabilgarri da, baina soilik berorri izaera ‘ideal’ bat egotzi diezaiokegulako, eta meta-historikoa dela onartu. Zein da faxismoaren esentzia? ‘Diferentziaren eta pluraltasunaren ukoa, ideia totalizatzaile baten izenean’, izanJustizia, Ongia, Batasuna. Faxismoa, esentziaz, predikazio traszendentaloi loturik da. ‘Gaizkia erradikala Ongiaren izenean baino ezin daiteke egin’.

Printzipio eztabaidaezinekiko aurkakotasunean fundatzen den ekintza-eremu honek dakar post-modernia politikoaren hastapena, eta eremu berri hau aintzakotzat hartuz beharko genuke ohartarazi «faxismoaren kontra» borrokan dihardutenek ere ber «ideal faxista» bete dezaketela.

Testu honek, bada, ez dihardu faxismoaz, ideologia politiko ezkertiarraren eta ‘queer’ mugimenduaren arteko harreman autodestruktiboaz baizik. Horren azaltzeko bi mugimenduon esentzietara jo behar da. Azal bedi Ezkerraren ‘esentzia’ gaitzaren kanporatze, reifikatze eta alienatzean oinarritutako mugimendu psikologiko gisan, zeina, politikoki, norberaren subjetibazio biktimistan oinarritzen den. ‘Erru oroz salbu den errukitsua da Ezkerra’: Herriaren eskari legitimoen objektibazioa, herriaren sufriarazleen aurka. Eduki oroz gaindi, justizia eskean dabilen biktimizatutako indar-politikorik deino, Ezkerra bizirik egongo da. Horregatik dira garai nahasiok, non Eskuina ere erabat biktimizatu zaigun, Ezker eta Eskuin guztiz berdindu eta batu zaizkigun garaiak. Gisa horretan, ezkerrak bere buruaren ukaziora daramaten kontra-mugimenduak baino ez ditu sortzen, soilik bere burua ukatuz gero desagertuko bailitzateke bere ispilu bilakatu den ‘erreakzioa’. Zeinu ezberdineko nazionalistak, ‘RadFem’-ak edota ‘InCel’-akdira ezkerrak eragin erreakzio eskuindarraren adibide.

Larrotako queer mugimenduaren zati esanguratsu bat ere ezkerraren auto-disoluzio horren eragile bilakatu da, genero-identitateari dagozkion printzipio ebidente batzuen baitan (eraikiak direla) mundu mediokre eta autoritario batek bazterrean ezarri dituela ikusirik, bazterkeriaz baztertasun egin beharrean, zentralitate egin nahian baitabil. Mugimenduaren politizazio okerrak eragin du hori. Politizazio ezkertiarra baino ezagutzen ez duelarik, ez daki modu totalizatzailean (unibertsalizagarrian) ez bada ekiten. Alta, totalitarismoa edota normatibismoa queer mugimenduari esentzialki kontrajartzen zaizkion formak dira, premisa nagusia identitate sozial ororen izaera ‘hipotetiko’ eta ‘ez-esentzialista’ baita. Norma erautsi eta gaitasun bilakatu beharrean ez-normaren norma ezarri-nahiak pluralitatea unitate bihurtzen du; biktima, biktimario.

Alta, boterea dominazio-harreman bertikal beharrean, ‘produktibo’ (hots, ‘performatibo’) bihurtu delarik, mutil bati mutil-lagunik izan ez dezan eskatzea bezain logikoa eta beharrezkoa da neska zis-hetero edo bisexual bati behingoz isil dadin eskatzea, gehiago ‘queer’-en aldeko ezer idatz ez dezan, bere egunerokotasunaren faktikotasunak mutil zis heteroen legitimazio-bitartekoak baino ez baitira. Ezkertiartu zaigun ‘queer’ mugimendu honek ezker politikoaren disoluzioa dakarrenean, eta ezker politikoaren baieztapenak ‘queer’ politikarena, galdera pertinentea honakoa da: noiz arte jardun behar duten batzuek zein besteek elkarren aliatu direla antzezten.

#libros #cisheteronorma | Democracia no binaria : reflexiones interdisciplinares sobre la des-sexualización de la ciudadanía

Democracia no binaria : reflexiones interdisciplinares sobre la des-sexualización de la ciudadanía / Blanca Rodríguez Ruiz (dir.) , Luísa Winter Pereira (coord.).
Granada : Comares, 2024 [12-12].
416 p.
/ ES / Libros / ENS / REC / Activismo / Binarismo / Cisheteronorma / Género / Identidad no binaria

📘 Ed. impresa: ISBN 9788413698687 / 35.00 €
📝 Cita APA-7: Rodríguez Ruiz, Blanca (dir.), Winter Pereira, Luísa (coord.) (2024). Democracia no binaria : reflexiones interdisciplinares sobre la des-sexualización de la ciudadanía. Comares.

Si la modernidad se caracteriza por organizar la convivencia ciudadana con base en un sistema sexo-género binario, dicotómico y jerarquizado, dividiéndonos en varones y mujeres y consagrando la superioridad de los primeros, el feminismo viene concentrándose prevalentemente en deconstruir esta jerarquía. Menos atención suele prestarse al binarismo moderno, que excluye a quienes no encajan en sus parámetros dicotómicos, produciendo identidades invisibles al tiempo que se entroniza lo masculino como punto de referencia normativo y epistémico. Esta obra colectiva nos sumerge en el análisis crítico del género moderno a través de sus exclusiones, las realidades no binarias, no cisheteronormativas. Lo hace arrojando sobre ellas una mirada poliédrica, interdisciplinar, imprescindible para dar forma a un doble objetivo: comprender las dimensiones superpuestas en que opera la exclusión moderna de lo no binario, y articular vías teóricas y prácticas que permitan revertirla. La filosofía, la antropología, la ciencia política, la historia, los estudios sociales, perspectivas jurídicas diversas y comparadas; sus enfoques confluyen en este libro y entran en diálogo con narrativas procedentes del activismo y experiencias de vida, en el compromiso compartido de elaborar un tejido argumental para una ciudadanía sexogenérica tan inclusiva como paritaria. En el centro de dicha confluencia se encuentra la reivindicación del cuerpo como soporte de ciudadanía, y la afirmación del principio de autonomía (relacional), de la autonormatividad como base axiológica que por definición sustenta todo sistema democrático.

😏 Blanca Rodríguez Ruiz es Profesora Titular en el Departamento de Derecho Constitucional de la Universidad de Sevilla. Doctora en Derecho por el Instituto Universitario Europeo (Florencia), su investigación gira en torno a la autonomía relacional como principio axial de la convivencia democrática, desde el que aborda con perspectiva crítica de género la construcción teórica del Estado, de la ciudadanía democrática, y de los derechos fundamentales como instrumentales a ambas. Destaca, en relación con esta obra colectiva, su labor como Investigadora Principal del Proyecto de Investigación Ciudadanía sexuada e identidades no binarias: de la no discriminación a la integración ciudadana (Binasex - Bina?ex), financiado por la Agencia Estatal de Investigación, y como responsable académica de la Clínica Legal en Derechos Fundamentales de la Universidad de Sevilla.

😏 Luísa Winter Pereira es investigadora en el Departamento de Derecho Constitucional de la Universidad de Sevilla. También trabajó en el Centro de Estudos Sociais de la Universidade de Coimbra. Licenciada en Derecho por la Universidade Federal do Paraná (Brasil) y Erasmus Mundus Master´s Degree in Women´s and Gender Studies (Uniwersytet Lódzki, Polonia, y Universidad de Granada, España). Integrante del Proyecto de Investigación Ciudadanía sexuada e identidades no binarias: de la no discriminación a la integración ciudadana (Binasex - Bina?ex). Trabaja sobre las exclusiones ontológicas del constitucionalismo moderno/colonial, con especial énfasis en corporalidades sexualizadas y racializadas.

#hemeroteka #bollerak #lesbianismoa | Egungo bollerez hausnartzera

Parte hartzaile ugari izan zen Leitzan //

Egungo bollerez hausnartzera
550 lagun inguruk parte hartuko dute Bollotopaketetan, Leitzan, gaurtik igandera. Subjektu politikoari buruzko eztabaidak hartuko du mahai nagusia.
Maite Asensio Lozano | Berria, 2024-04-26
https://www.berria.eus/euskal-herria/egungo-bollerez-hausnartzera_2124340_102.html

Nola aldatu da lesbianen eta bolleren subjektu politikoa? Zer dute aldarrikatzeko gaur egun? Nola hautsi heteroaraua? Zer egin lesbianen artean indarkeria gertatzen denean? Nola zahartzen ari dira bollerak? Gai horietaz eta beste batzuez eztabaidatzeko eta hausnartzeko aukera izango dute egun hauetan «bollerek eta sexu-genero disidenteek», Leitzan (Nafarroa) egingo dituzten Bollotopaketetan. Gaur arratsaldean egin diete harrera 550 parte hartzaileetako batzuei, eta igandera arte arituko dira gogoetatzen, baina baita giroaz gozatzen ere.

Duela 40 urte Errenterian (Gipuzkoa) antolatutako Lesbianen I. Topaketak dira asteburu honetakoen aitzindariak; lesbianismoa mugimendu feministaren eztabaida nagusietatik kanpo zegoela eta, «identitate propiotik borrokatu beharraz» jardun ziren 1984ko topaketa haietan. Orain, orduko lesbiana haiek omendu nahi dituzte —EHGAMek Urrezko Hirukia saria emango die bihar—, eta eurek plazaratu zituzten eztabaidak eguneratu: «Subjektu politikoa hainbat forma eta sakoneratan eraldatu eta aberastu da, baina bollerok sistema heterosexualaren aurkako sarea elikatzen jarraitu behar dugu oraindik ere», adierazi dute antolatzaileek.

Hain zuzen, subjektu politikoaren inguruan izango dira bihar goizeko mahai nagusiak. Lau hamarkadotan bilakaera handia izan du lesbianen eta bolleren mugimenduak, transfeminismoaren ekarpenagatik neurri batean: «Generoaren deseraikuntza olatuak erakutsi zigun lesbianak ez garela emakumeak; ez, behintzat, esentzialki. Komunitate bolleroak ez daude soilik zis-emakumeez osatuta; gure mugimendua transfobiaren aurkakoa eta lesbianismo ez-esentzialista baten aldekoa da». Hala, «beste identitate posible bat» proposatu nahi dute topaketetan: «Bollerak ez gara emakumeekin txortan egiten duten emakumeak, emakumetasun inposatuari uko egiteko sortzen den kategoria politikoa delako bollera».

Heteroaraua, sendo
Urteotan guztiotan aurrerapausoak ere izan direla onartu dute antolatzaileek: «Nabaria da zuzeneko indarkeriaren jaitsiera; orain dela 40 urte, sexualitate disidentea izateak bazterkeria handiagoa zekarren». Baina, aldi berean, topaketen antolatzaileek uste dute «lesbianismo normatibo bat» onartzen dela egun: «Femeninoa, zaintzailea, atsegina eta zuria». Ildo horretan, erakunde publikoei eta enpresei aurpegiratu diete «LGTB+ sasipolitiken bidez garbiketa» egitea, baina ez errora jotzea: «Gizonak eta emakumeak sortzen dituen erregimen heterosexuala ez dago ahul. Araua zabaldu da, baina bollerak araua apurtzera gatoz».

Hortaz, gai horiek hainbat ertzetatik lantzeko, tailer praktiko ugari izango dituzte asteburuan, bai sexualitateaz, familia nuklearrarekiko erresistentziaz, zahartzeaz eta bortizkeriaz. Bollologia izeneko espazio bat ere martxan izango da igandera bitarte, Euskal Herriko bolleren genealogia bisuala eskaintzeko. Eta ondo pasatzeko parada ere emango dute Bollotopaketek: karaokea eta DJak izango dira zapatu gauean. Antolatzaileek nabarmendu dute autogestioan antolatu dituztela egun hauek, eta sareak sendotzea dela helburua: «Mugimenduak nora joan nahi duen mugimenduak berak erabaki behar du modu kolektiboan».

#hemeroteca #lgtbi | “Diagnostikoak balioko digu ikusteko zisheteroaraua non eta zer aspektutan den gogorragoa Orozkon”

Hiruki Larroxa taldeko kideak dira Joseba eta Garazi //

“Diagnostikoak balioko digu ikusteko zisheteroaraua non eta zer aspektutan den gogorragoa Orozkon”
Txabi Alvarado Bañares | Aiaraldea, 2024-03-25
https://aiaraldea.eus/orozko/1711384528610-diagnostikoak-balio-ahalko-digu-ikusteko-zisheteroaraua-non-eta-zer-aspektutan-den-gogorragoa-orozkon

Hiruki Larroxa kolektiboko kideak dira Garazi Beramendi Alvarado eta Joseba Gabilondo Marques. Orozkoko Udalak sustatutako herriko LGBTI+ diagnostikoa osatzen dabiltza, eta prozesu horren inguruan mintzatu dira Aiaraldea Komunikabidearekin.

Galdera. Orozkoko LGBTI+ diagnostikoa osatzen ari zarete. Zein da horretarako jarraitzen ari zareten metodologia?

Diagnostikoak, nolabait esateko, bi ildo ditu. Alde batetik, Orozkoko LGBTI+ pertsonen errealitatea ezagutzeko, bizitzako arlo ezberdinetan izandako edo izaten dituzten bizipenak jasoko ditugu. Beste aldetik, gainontzeko herritarrek sexu aniztasuna eta LGBTI+ errealitateak nola ulertzen eta bizi dituzten aztertzea nahi dugu. Bizipen, pentsamendu, jarrera... horiek jasotzeko modu ezberdinak erabiliko ditugu.

Alde batetik, herritarrentzat irekia den galdetegi bat jarri genuen martxan otsaila hasieran. Bestalde, banakako elkarrizketa sakonak ere egingo ditugu eta baita talde-eztabaidak ere.

Horretarako, herritarrak galdetegia betetzera animatzen ditugu, esteka honetan sartuta. Orozkoko LGBTI+ pertsonak ere animatzen ditugu galdetegia betetzera, baina bereziki banakako elkarrizketetara animatzea eskatzen diegu, izan ere, diagnostikoa horretan oinarritzen da gehienbat.

Herriko LGBTI+ pertsonen bizipenak behar ditugu ikusteko zer hobetu daiteken Orozkon, LGBTI+ pertsonentzat herri bizigarria izateko. Animatzekotan orozko.lgtbi@bizkaia.org helbidera idazteko eskatzen dugu. Gogoratu nahi dugu, elkarrizketak guztiz konfidentzialak izango direla.

“Herriko LGBTI+ pertsonen bizipenak behar ditugu ikusteko zer hobetu daiteken Orozkon, LGBTI+ pertsonentzat herri bizigarri bat izateko”

Galdera. Zer nolako pertzepzioak jaso dituzue momentuz egin dituzuen hartu emanetan? Zein da zuen lehen inpresioa?

Oraingoz galdetegia 54 pertsonek erantzun dute eta oraindik ez dugu elkarrizketa sakonik egin. Beraz, goizegi da edozein ondorio ateratzeko. Baina, adibidez, oraingoz LGBTI+ siglen atzean dauden kontzeptu edo identitateak guztiz ezagunak ez direla ikusi dugu galdetegiko erantzunetan. Gehien bat intersexualen I hizkia da ezjakinena eta aldi berean ikusezinena ere kolektiboan.

Bestetik, galdetegia erantzun duten LGBTI+ pertsonen gehiengoak beraien izaera ikustarazteko garaian, tokiaren edo testuinguruaren arabera egiten dutela komentatu dute. Horrek erakusten digu, posiblea dela Orozkon testuinguru batzuk LGBTIfoboagoak edo hertsatzaileagoak izatea beste batzuk baino.

LGBTI+ pertsonek jasotzen dituzten bazterketa, irain eta indarkerien inguruan galdetuta, erantzun dutenek gehienbat espazio publikoa, hezkuntzan eta kuadrilletan ematen direla sumatzen dute. Badago ehuneko nahiko handi bat ere erantzun duena ez duela LGBTI+ pertsonen aurkako indarkeriarik nabaritzen.

Galdera. Honakoa ez da egiten duzuen herri txiki bateko lehen diagnostikoa. Zer nolako errealitateak azaleratu ohi dira Orozkoren tamainako udalerri batean?

Zerbait aipatzekotan, alde batetik, askotan komunitate txikietan ematen den arauan sartzeko presio sozial itogarriak pertsona asko armairuan sartuta egotea edo norbere izaera ezkutuan mantentzea ekartzen duela ikusi izan dugu. Baina, aldi berean, honek ez du esan nahi herri txikiak hiriak baino LGBTIfobikoagoak direnik. Are gehiago, herrian geratzea erabakitzen duten LGBTI pertsona askok herriko bizitza hurbil eta seguruagoa hautatzen dute.

Aipatutako presio sozial horren edo LGBTIfobia gordinagatik herritik ihes egin edo urruntzen diren pertsonak ere ohikoak dira. Fenomeno honi sexilioa esaten zaio.

Manolo Guzman puertorricar soziologoak 1997an kontzeptualizatutako ideia da. Aipatzeko beste zerbait ere bada herrietako giro eta kultura heterosexualizante patriarkala. Horrek testuinguru arrotzak eta hertsatzaileak sortzen ditu askotan (gehien bat festa giroan) eta honek emakume zein LGBTI+ pertsonengan deserosotasun, ezinegon edota indarkeria egoerak bizitzera eraman dute.

Galdera. Ezberdintasunak egon ohi dira herri txiki batetik bestera?

Bai, herri batetik bestera ezberdintasunak izaten dira, bakoitzak nolabait bere idiosinkrasia dauka. Dena dela, Monique Wittigek aipatzen zuen pentsamendu heterosexuala (‘Pentsamendu heterozuzena’, Monique Witig, 2017) herri guztietan antzerako ematen dela, zeinak jendartea modu jakin (zisheterozuzena eta patriarkala) baten antolatu eta pentsatzen duen.

Ezberdintasunak badira, sexu askatasunerantz, batzuetan herrian izan diren feminista eta LGBTI+ pertsona edo familia erreferenteengatik izan da, nolabait arautik at bizitzea posible dela erakusten duten gorputz eta harremanengatik.

Galdera. Zergatik da garrantzitsua horrelako diagnostikoak egitea herri txikietan?

Oscar Guschen ‘La crisis de la heterosexualidad’ (2000) liburura jota, ikusten dugu historian zehar (oraindik gaur egun ere) LGBTI+ pertsonak estigmatizatuak, diskriminatuak, zapalduak, jazarriak... izan garela. Estigma eta jazarpen hori gidatu duten instituzioak ezberdinak izan dira. Hasieran eliza (erlijioak) izan zen moralaren izenean, ostean medikuntza izan zen zientziaren izenean gaixo bezala izendatu gintuena eta azkenik estatua izan da (eta da) lege zapaltzaileekin sozialki arriskutsuak edo bigarren mailako herritar bezala ikusten gaituena.

Guzti honetan, instituzioek beraien ardura daukate eta, nolabait, memoria historikotik eta erreparazioaren ideiatik, LGBTI+ politika publikoak bultzatu behar dituztela uste dugu.

Oraingoan, LGBTI+ kolektiboaren inguruan gabiltza, baina berdintasun politikekin ere emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunak desagerrarazteko ardura daukate eta klase begirada eta begirada dekolonial batetik edota bestelako zapalkuntza sistematikoak kontuan izanda ere politika publikoak egin beharko liratekeela uste dugu.

Nolabait, gehiago ala gutxiago atsegin, pertsonen bizitza bizigarriagoa egiteko eta ematen diren zapalkuntzak desagerrarazteko ezinbestekoa da jakitea zeintzuk diren zapalkuntza bakoitza bizi dutenen errealitatea, honi buelta eman ahal izateko. Eta kasu honetan eskertzekoa da Orozkoko Udalak ardura hori hartzea.

Galdera. Behin diagnostikoa osatuta, zein izan beharko litzateke hurrengo urratsa?

Diagnostikoak balio ahalko digu ikusteko zisheteroaraua non eta zer aspektutan den gogorragoa Orozkon eta ondorioz, LGBTI+ pertsonentzako bizitza hertsatuago non eta zergatik den. Honek, emakumeen eta gizonen arteko berdintasun politikekin batera, LGBTI+ politika publikoak eraikitzeko lehenengo urratsa emango liguke.

Beraz, diagnostikotik, LGBTI+ politika publikoak martxan jartzeko oinarriak ezarriko dira, Orozko LGBTI+ pertsonentzako (eta gainontzekoentzako, izan ere zisheteroarauak pertsona guztion gorputz, identitate, desira eta harremanak baldintzatzen baititu) herri bizigarriagoa izateko.

ETA GAINERA... 
>
Orozko realiza un diagnóstico del colectivo LGTBIQ+
S.M. | Deia, 2022-12-19
https://www.deia.eus/bizkaia/2022/12/29/orozko-realiza-diagnostico-colectivo-lgtbiq-6321235.html
>
El Ayuntamiento de Orozko pondrá en marcha un diagnóstico para conocer la realidad de la ciudadanía LGTBI+
Orozko Udala, 2024-02-06
https://www.orozkoudala.com/es-ES/Noticias/Paginas/20240206-en-marcha-diagnostico-realidad-ciudadania-lgtbi.aspx
>
Orozko analiza la realidad local del colectivo LGTBI+
Anima a vecinos de esta comunidad a participar y lanza una encuesta para toda la población
Susana Martín | Deia, 2024-02-09
https://www.deia.eus/bizkaia/2024/02/09/orozko-analiza-realidad-local-colectivo-7848934.html
>
Orozkoko LGTBI+ kolektiboko herritarren egoera ezagutzeko diagnostikoa abiatu du Udalak
Aitor Aspuru Saez | Aiaraldea, 2024-02-16
https://aiaraldea.eus/orozko/1708010866928-orozkoko-lgtbi-kolektiboko-herritarren-egoera-ezagutzeko-diagnostikoa-abiatu-du-udalak

#hemeroteka #lgtbi | "LGTBI+ politika publikoak herri guztiarentzako politikak dira; denontzat dira askatzaileak"

Joseba Gabilondo eta Garazi Beramendi //

"LGTBI+ politika publikoak herri guztiarentzako politikak dira; denontzat dira askatzaileak"
Hiruki Larroxa elkarteko kide Garazi Beramendi Alvarado eta Joseba Gabilondo Marques arituko dira Bermeoko LGTBI+ pertsonen errealitateak aztertuko dituen diagnostikoa egiten. Diagnostikoa egiteko herritarren inplikazioa eskatu dute.
Ane Maruri Aransolo | Busturialdeko Hitza, 2023-03-23
https://busturialdea.hitza.eus/2024/03/23/lgtbi-politika-publikoak-herri-guztiarentzako-politikak-dira-denontzat-dira-askatzaileak/

Hiruki Larroxa elkarteko kide Garazi Beramendi Alvarado eta Joseba Gabilondo Marques arituko dira Bermeoko LGTBI+ pertsonen errealitateak aztertuko dituen diagnostikoa egiten. Diagnostikoa egiteko herritarren inplikazioa eskatu dute.

Bermeo LGTBI+fobiarik bariko herri bizigarria eraikitzeko udal diagnostikoa egingo du udalak. Hain zuzen ere, Hiruki Larroxa elkarteko kide Garazi Beramendi Alvarado eta Joseba Gabilondo Marques ariko dira diagnostikoa egiteko lanean. Jendarte eraldaketarako pentsamendu kritikoa sustatzea bilatuko dute, eta LGTBI+ komunitateko kideekin elkarrizketa sakonak egiteaz gain, kolektibotik kanpoko herritarren, eragileen eta elkarteekin batzea aurreikusi dute, talde eztabaidak egiteko.

Zergatik da garrantzitsua horrelako diagnostikoak egitea?
Joseba Gabilondo: Azken urteetan mugimendu feministak erakutsi digu estrukturalak diren bazterketa, indarkeria eta diskriminazio egoera asko ematen direla gure inguruan, eta LGTBI+ kolektibokoak gara horiek sufritzen ditugunetako batzuk. Beraz, uste dugu garrantzitsuak direla diagonistikoak, azterketa egiterakoan testuinguruari asko erreparatzen diogulako; kolektiboko pertsonei asko galdetzen diegu, baina baita gainontzeko herritarrei eta herrian ardura dutenei ere. Izan ere, uste dugu arazo estrukturak horiek aldatzea komunitatearen ardura dela, baina udalena, administrazioena edo boterean daudenena ere bai. Horregatik uste dugu udaletik horrelako diagnostikoak egiteak erraztu dezakeela LGTBI pertsonen bizitzak bizigarriagoak izatea, kontutan hartuta, gero, komunitate guztiaren esku dagoela hori ahalbidetzea.

Garazi Beramendi: Badirudi errealitate hori paper batean jartzea beharrezkoa dela komunitateko kideek bizi duten egoeraz konturatzeko, nahiz eta ez lukeen horrela izan behar. Baina zenbaki edo hitz konkretu horiek diagnostiko batean jartzeak balio du ikusteko herri honetan ere arazo horiek gertatzen direla.

Gero eta diagnostiko gehiago egiten dira?
G.B: Gero eta diagnostiko gehiago egiten ari gara, hori da noranzkoa. Baina ez dira asko.

J.G.: Euskal Herri mailan, diagnostikoa egin zuen lehenengo hiria Gasteiz izan zen, eta gero etorri dira herri txikiak: Orereta, Ordizia, Villabona, Orozko, Bermeo… Ematen du udalak badabiltzala euren herrien bizigarritasuna zabaltzen, baina aztertzeko geratzen diren erpin asko daude oraindik. Ze diagnostikoak egin ditzazkegu emakumeen eskubideei buruz, LGTB+ pertsonen inguruan, edo aztertzen zer gertatzen den arrazismoa jasotzen duten pertsonekin… Badaude hainbat gabezia herriak guztiontzako bizigarriak izateko. Baina, gure kasuan, badirudi LGTB pertsonengan badagoela nolabaiteko fokoa, eta poztekoa da. Hala ere, ezin dugu ahaztu badaudela beste errealitate batzuk eta gorputz batzuk zeintzuek ez daukaten horren bizitza bizigarria.

Diagonostikoa egin den herri horietan badago joera komunik?
G.B.: Herri bakoitza mundu bat da, desberdinak dira denak, baina ez dugu ahaztu behar zerbaiten parte garela, eta hori horrela den horretan, errepikatzen diren gauzak daude. Euskal Herria herri txikia da, eta biolentziak berdinak dira, oso antzekoak izaten dira, eta errelatoak ere bai. Badago antzekotasuna. Guri gustatzen zaigu herriaren berezitasuna kontuan hartzea, baia gero, osotasunean sartu behar dugu. Ea zer ematen digun Bermeo honek.

Udalari erraminta batzuk eman gura dizkiozue oinarri hori kontutan hartuta politika bizigarriagoak eraikitzeko?
J.G: Diagnostikoa bada udal politika publikoak garatzeko tresna bat. Gero, honek, ahalbidetu dezake, agian, herriko LGTB pertsonak artikulatzea, izan daiteke. Baina bueno, hori ere herriak berak edo LGTB pertsonek ikusiko dutela. Nik uste dut zerbait desiragarria dela, beti, egotea arlo zuzenean lan egingo duen kolektibo bat, norberaren izenean berba egiten duena, baina hori herriaren esku dago.

Elkarrizketa sakonak eta talde eztabaidak egingo dituzue orain, Bermeon. Zer bilatzen duzue metodo bakoitzagaz?
G.B.: Asmoa da, batez ere, LGBT pertsonekin elkarrizketa sakonak lortzea, horrek ematen digulako nolabaiteko espazio seguru txiki bat gaia sakontasunean lantzeko, eta hor ere talde eztabaidak lortzea interesgarria izango litzateke. Ze oso inforazio desberdina jasotzen da metodo desberdin horien bitartez. Herritarrentzako, aldiz, galdetegiak jarriko ditugu, eta udal ordezkari zein eragile ezberdinekin herrian egon daitezkeen talde eztabaidak egitea bilatu gura dugu.

J.G.: Talde eztabaidetarako, berriz, garrantzitsua da talde, elkarte eta eragileen inplikazioa egotea, komunitate seguru eta bizigarria sortzeko denen ekarpena ezinbestekoa delako.

Talde eztabaidetarako beharrezkoa da herri inplikazioa, ezta?
G.B.: Bai, zenbat eta inplikazio handiagoa lortu, orduan eta diagnostiko osatuago bat egingo dugu. Bermeon perfil ezberdinetako pertsonak bizi dira, eta ahalik eta jende gehiagorengana iritsi, orduan eta informazio aberasgarriagoa lortuko dugu, gero, eraiki ahalko diren politika horietan isladatzeko.

J.G.: LGTBI+ politika publikoak herri guztiarentzako politikak dira. Gure gorputzak, gure identitatea, gure generoa, gure sexualitatea kartzelan sartzen duen arauak ez gaitu guri bakarrik kartzelaratzen, gainontzeko herritarrak ere kartzelan sartzen ditu. Gu gara arau hori apurtzen dugunak, bai, baina herritarrak ere kartzela barruan daude. Hala, zisheteroarauari buruz edo sexu aniztasunari buruz beste eragileekin lan eginda, horri buruz herrian ze jakintza dagoen aztertu gura dugu, jakin ze jarrera hartzen diren horiekiko, ze harreman eraikitzen diren eta nola egiten dieten aurre. Beraz, nik uste dut garrantzitsua dela esatea politika hauek denontzat direla askatzaileak.

Udal ordezkariek Bermeon gertatzen den sexilioa aipatu dute. Diotenez, badaude herria uzten duten LGTBI+ komunitateko kideak, onarpen handiagoa jasoten duten lekuen bila doazenak. Nabarmenagoa da sexilioa herri txikietan?
J.G: Zabalduago dago herri txikiak LGTBI+foboagoak direnaren ideia, baina ez dugu uste hori horrela denik, edo behintzat, guri gure esperientziak ez digu hori esaten. Ez hiriak baino gehiago direnik. Herria komunitate txikiagoa den heinean, baliteke komunitateko kideek presio gehiago jasotzea, baina, aldi berean, babes gehiago ere jaso dezake. Esango nuke kolektiboko kideengan herri txikietara bueltatzearen joera ere existitzen dela. Euskal Herri mailan, lehen, sexu askapenerako militantzia edo LGTBI+ militantzia hiri handietan ematen zen, baina gaur egun, gero eta kolektibo gehiago daude herri txikietan: Lekeition, Ordizian, Gorbeialdean… Badabiltza taldeak sortzen, eta badirudi zerbait aldatzen ari dela.

G.B: Gerta daiteke hiri handi batera joatea edo norbere herrian espazio seguru bat lortzea, zeinetan zure bizitza garatzeko leku segurua eraikitzen duzun. Egin ditugun hausnarketa, ikerketa eta diagnostiko gehienetan sexilioa aipatzen da, baina bi noranzko horiek ditu.

#hemeroteka #maritxuak | Christo Casas. Kazetaria eta antropologoa: «Eskubide bat edukitzeko maritxu ona izan behar bada, ez da eskubidea»

Christo Casas //

Christo Casas. Kazetaria eta antropologoa: «Eskubide bat edukitzeko maritxu ona izan behar bada, ez da eskubidea»
LGTBI komunitatekoak haien produkzio ahalmenaren arabera errespetatzen ditu sistemak, Casasen esanetan. Adibidez, ezkontzen direnak dira «maritxu onak». Aldarriak despolitizatzen ari direla nabarmendu du.
Amaia Igartua Aristondo | Berria, 2023-10-27
https://www.berria.eus/paperekoa/1886/040/001/2023-10-27/eskubide-bat-edukitzeko-maritxu-ona-izan-behar-bada-ez-da-eskubidea.htm 

‘Homosexuala’ medikuntzak erabilitako berba bat dela dio; ‘gay’, kontsumismoak hauspotutakoa. Hala, ‘maritxu’ eta ‘marikoi’ hitzak hobetsi ditu Christo Casas kazetari eta antropologoak (Henarejos, Espainia, 1991) bere burua izendatzeko. ‘Maricas malas’ liburuan (Maritxu gaiztoak; Paidos, 2023), kritiko ageri da maritxu onen eta gaiztoen arteko bereizketarekin. Larunbatean aurkeztu zuen liburua Bilboko Sinsorga kulturgunean, Zuriñe Rodriguez kazetariarekin batera.

G. Produktibitatearen araberakoa al da tolerantzia?
Bai, erabat. Familia eredu zisheteronormatiboa inposatzen digute ez soilik aberastasuna sortzeko, baita langile klasearen hurrengo belaunaldia erreproduzitzeko ere.

G. Liburuan diozu asko aldatu direla aldarriak trantsiziotik gaur egun arte. Zer gertatu da bidean?
Espainiako Estatuko lehen LGTBI manifestazioa 1977an egin zuten, Bartzelonako Rambletan. Dekalogo bat egin zuten, eta ez zuten aipatzen ezkontza igualitarioa. Kontrara, familia abolitu nahi zuten harreman eta ekoizpen eredu moduan. Baina GIBaren eta hiesaren epidemian, LGTBI pertsona asko bakarrik hil ziren. Estatuak aitortutako harreman eredu bat nahi izatera bultzatu zituen, agian. Baina 2006an [i.e. 2005], ezkontza igualitarioa lortu zenean [Espainian], ematen zuen kolektiboak eskakizun guztiak lortu zituela.

G. Alde materiala galdu da, sinbolikoaren mesedetan?
Materialismo historikoaren arabera, sinbolikoa beti dator materialetik. Uztartuta daude, marikoia eta langile klasekoa izatea bezala. Ez banintz langile klasekoa, ez nintzateke marikoia izango, gay baizik; hau da, kontsumo eredu bat.

G. Eskubideak izateko, baldintza batzuk daudela diozu: kontsumitu beharra, esaterako. Baldintzatuta badago, eskubidea al da?
Eskubide bat edukitzeko maritxu ona izan behar baduzu, ez da eskubidea. Sari bat da, men egitearen trukean emana. Errespetagarriak izateak ez ditu baldintzatzen gure eskubideak: zikinak, gaiztoak izan arren, eskubide berberak merezi ditugu.

G. ‘Maritxu gaiztoa’-ren eraikuntzan, gakoetako bat sexualitatea da. Tximino baztangaz mintzo zara: gizon homosexualen sexualitatea kriminalizatzeko erabili zen.
Instituzio medikoek sexualitate disidenteak kriminalizatzeko duten ahalmenaren hamaikagarren eredua da —noski, GIBarena eta hiesarena izan zen argiena—. COVID-19rekin, OMEk alfabeto greziarra proposatu zuen aldaerak izendatzeko, eta ez jatorria, estigmatizatzailea eta arrazista baitzen; bada, tximino baztanga heldu zenean, OMEko idazkari nagusiak [Tedros Adhanom Ghebreyesu] eskatu zien gizonei uzteko sexu harremanak edukitzeari beste gizonekin. Heteroek har ditzaketen gaixotasunetan, ordea, konponbidea sendagaiak dira, profilaxia...

G. Halako diskurtsoak behin eta berriro azaleratzen dira?
Maritxu onen eskakizunak onartzen direnean —zuriak, aberatsak, familiak sortzen dituztenak...—, gogorragoa egiten da LGTBIfobia maritxu txiro, arrazializatu, elbarri edo zerrientzat. Estatuak, enpresa pribatuek eta are eskuin muturrak onartzen dutenean maritxu ona, jada haien indarkeria ez da LGTBIfobia: izan ere, normala izatekotan, onartzen dute, baita babestu ere, hari erasotzera etorriko den musulmanaren aurrean. Ezkontzak nazioaren parte bihurtu gaitu, eta hori da ondorioetako bat.

G. Estatu batzuk ere eredugarritzat aurkezten dira eskubideei dagokienez, eta beste batzuk barbarotzat jotzen dituzte. Kolonialismo kontua ere bada?
Eskubideak instrumentalizatu egiten dira diskurtso arrazistak justifikatzeko. Adibide bat da Gazako genozidio potentzialarekin gertatzen ari dena: Israel LGTBI paradisu bat da, Mendebaldeko herrialdeen antzekoa, eta, Gazan jendea hiltzen dutenean, LGTBI pertsonak defendatzen ari dira; horrek ezkutatu egiten du arabiar herrialdeetan ere badagoela LGTBI jendea eta, sarritan, emantzipazio estrategia propioak dituztela. Ezkontza igualitarioa esportatu egiten dute, halaber.

G. Punitibismoaz ere mintzo zara. Askotan, gorroto delituen aurrean Polizia aldarrikatzen da. Zuk uko egiten diozu, ordea.
Definizioz, Poliziak ezin du deliturik eragotzi, beti ondoren esku hartzen baitu; erakunde punitibista bat da, ez pedagogikoa, ez prebentiboa. Gainera, berriro biktimizatzen du. Sarri, esaten da gertuagoko Polizia bat behar dela, hezi behar dela, eta horrek konponduko dituela arazoak. Baina Alex S. Vitaleren azterketen arabera, Polizian LGTBI komunitateko agenteak, agente arrazializatuak edo emakumezko agenteak daudenean, korporatibismoa gailentzen da: prestago daude agentea defendatzeko, haren biktima baino.

#hemeroteca #lgtbi #orgullo | Orgullo de campos, pueblos y provincias: resistir a la cisheteronorma y al sexilio

Imagen: Cuarto Poder / Orgullo Crítico del Sur, Sevilla, 2018-06-23

Orgullo de campos, pueblos y provincias: resistir a la cisheteronorma y al sexilio.
Han surgido más recientemente los “orgullos de periferias”, entre los que podemos encontrar el “Orgullo Crítico del Sur” o el AgroCuir. Son ejemplos de movimientos que se han organizado de manera rápida y eficaz para denunciar las formas de opresión se viven en barrios, pueblos, provincias, y zonas rurales.
Sira Peláez | Cuarto Poder, 2018-07-01
https://www.cuartopoder.es/ideas/2018/07/01/orgullo-de-campos-pueblos-y-provincias-resistir-a-la-cisheteronorma-y-al-sexilio/

Cada año se muestran más fuertes las luchas LGTBQIA+ que reclaman un movimiento combativo y reivindicativo, en el camino por demandar los derechos de las identidades que no responden a la cisheteronorma. Alrededor del 28 de Junio diversos colectivos tomamos las calles contra este sistema cisheteronormativo, neoliberal y racista tan alejado de ser equitativo en el reconocimiento de las diversidades. En memoria de las activistas disidentes sexuales y de género que transformaron su rabia e indignación en resistencia en 1969 en el bar Stonewall Inn de Nueva York, nos hemos movilizados distintas plataformas en ciudades como Madrid, Bilbao o Barcelona. Los ejes de las acciones pueden englobarse en el marco de los activismos de los “orgullos críticos”, donde también se encuentran los “orgullos de las periferias”, más recientes pero cada vez más visibiles y articulados.

Todos ellos comparten horizontes comunes: la crítica a la mercantilización de los “desfiles” y “celebraciones” oficiales del orgullo –proceso conocido como ‘pinkwashing’–, y a la institucionalización de un movimiento en el que la defensa de las libertades y los derechos aparece asociada a un modelo de varón cisgay (euro)blanco y de clase media-alta. Un sujeto que resulta enormemente productivo para el denominado ‘mercado rosa’, que reproduce la cultura homonormativa (también denominada homonacionalista), como bien explicaba Javier Sáez en su entrevista con este medio. Así, bajo los lemas de “Orgullo es transgresión”, y “el orgullo no se vende, se defiende”, reclamamos el reconocimiento de las diversidades afectivo-sexuales y de género que no encajan en esos modelos privilegiados, al conjugarse con otras opresiones como la la racialidad, la clase, las diversidades funcionales e intelectuales, etc.: sujetxs cuyos cuerpos, deseos, afectos e identidades existen en el “afuera” de los límites normativos. Los objetivos son, a grandes rasgos, visibilizar estas realidades desde una perspectiva transfeminista, antirracista e interseccional, así como las violencias y fobias que reproducen y encarnan en la actualidad estos colectivos.

En este marco han surgido más recientemente los “orgullos de periferias”, entre los que podemos encontrar el “Orgullo Vallekano”, el “Orgullo Rural de LaRioja”, el “Orgullo Crítico del Sur” o el AgroCuir. Son ejemplos de unos movimientos que se han organizado de manera rápida y eficaz para denunciar además las formas específicas de opresión que viven las identidades LGTBQIA+ en barrios, pueblos, provincias, y zonas rurales. En estos contextos la falta de referentes y la invisibilización de estas realidades genera un constante deseo de desplazarse hacia la ciudad para poder expresarse, y sentirse reconocidx, queridx y deseadx, que produce profundos malestares para los colectivos en las zonas periféricas: se trata de un fenómeno conocido como sexilio. Los “orgullos de las periferias” ponen el foco en la necesidad de romper con los imaginarios sociales que representan a las grandes ciudades como únicos espacios de posibilidad y legitimidad: símbolos de la “liberación sexual”, el anonimato y la “tolerancia”.

Algunos de los factores que lo han favorecido han sido los procesos de destradicionalización e individidualización, también denominados de “modernización”, que han tenido lugar en las grandes ciudades y han llevado a una transformación de “los estilos de vida” más acelerada que en los entornos rurales. En oposición, las vidas se presentas aquí más sujetas a los mecanismos de control social, a las tradiciones y a las costumbres. En este sentido, los “orgullos de las periferias” nos invitan a reflexionar sobre las implicaciones de estos discursos reduccionistas y estáticos cargados de estereotipos y connotaciones negativas. Un conjunto de ideas que se enmarcan en un marco binario hegemónico que reproduce las desigualdades: alta cultura/cultura popular, tradición/modernidad, campo/ciudad.

Así, lxs activistas y colectivos apuestan por la resignificación de los símbolos de las culturas populares y por las formas de vida comunitarias; cuestionando los mandatos del capitalismo que prioriza las libertades individuales en función de su productividad. Apelan al orgullo de barrio, de pueblo, de “poblao”, de aldea, de provincia, o del sur, poniendo espacial atención al cuidado del entorno local, como es el caso del AgroCuir, que incluye la perspectiva ecologista para reivindicar la conservación y la sostenibilidad de los bosques autóctonos. Además, coinciden en la importancia de buscar y visibilizar referentes y modelos LGTBQIA+ dentro del folklore y la cultura popular, y recuperar las tradiciones (bailes, danzas, rituales, mitologías y narrativas) como espacios de orgullo y reivindicación. Un buen ejemplo es el activismo de Mar Gallego desde feminismo andaluz.

Todos estos movimientos suponen ir un paso más allá en las críticas y en las acciones por la descentralización de las luchas contra el sistema cisheteronormativo y la denuncia de las violencias específicas que genera en estos contextos –como la ruralfobia y la andaluzafobia–. Y nos recuerdan la importancia de construir relatos y narrativas sobre las prácticas de resistencia (transgresoras, combativas, disidentes y ‘cuirs’) que existen en estos entornos locales; para hacer de las periferias espacios habitables y vivibles para las identidades no normativas.