#hemeroteka #lgtbi | Egoitz Arbiol eta Edurne Gallo: "Etorkizuna ez da batere iluna LGTBI jendearentzat"

Egoitz, Hiruki Larroxa taldearen kidea, eta Edurne, Hondarribiko Berdintasun teknikaria //

Egoitz Arbiol eta Edurne Gallo: "Etorkizuna ez da batere iluna LGTBI jendearentzat"
Hilaren 25ean Hiruki Larroxa gizarte ekimeneko kooperatibako kide den Egoitz Arbiolek sexu aniztasunaren gaineko hitzaldia eman zuen, Berdintasun teknikariaren iniziatibaz.
Ane Mendizabal Sarriegi | Bidsasoako Hitza, 2024-06-28
https://bidasoa.hitza.eus/2024/06/28/etorkizuna-ez-da-batere-iluna-lgtbi-jendearentzat/

Hiruki Larroxa transformazio sozialera dedikatzen den gizarte ekimeneko kooperatiba txiki bat da. LGTBIQ+ gaiak, gizontasuna, pedagogia feminista eta fazilitazioa lantzen dituzte, eta horretarako, ikerketak, dinamizazioak eta dokumentazio lanak egiten dituzte, besteak beste. Edurne Gallo, berriz, udaleko lehen Berdintasun teknikaria da. 2024ko apirilean hasi zen jardunean. Ordutik, «ikuspegi transfeminista» izango duen Berdintasunaren diagnostikoaren lanketa abiatu, eta Hiruki Larroxak dinamizatu zuen sexu aniztasunari buruzko hitzaldi-tailerra antolatu du. Hondarribian ez dago LGTBIQ+ pertsonak biltzen dituen kolektiborik, eta udalerrian sareak ehuntzen hasteko prozesu baten lehenengo urratsa izan da egitasmoa.

Egoitz, nolakoa izan zen sexu aniztasunaren gaineko hitzaldi-tailerra?
Egoitz Arbiol: Gure ideia hirietako LGTBI mugimenduetatik kanpo gertatzen denari buruz hausnartzea izan zen, herrietan gertatzen denari buruz hitz egitea, hain zuzen. Egia da LGTBI jendea, asko eta asko, herrietakoak garela eta askotan hirietara mugitzen garela. Ematen du hiriak panazea bat direla aske bizitzeko, baina gero konturatzen zara hiriek badituztela interesgarriak eta, pertsonalki, asegarriak diren hainbat dinamika, baina era berean, kaltegarriak direnak.

Hortaz, herrietan geratzen garenon aldetik zer egin dezakegun, hau guztia nola bizi dugun, zer kritikatu dezakegun, zer ez, zer sare izan ditzakegun... Horretaz guztiaz aritzeko lanketa izan da.

Nola banatu zenuten saioa?
Arbiol: Lehenik egiturazko indarkeriaz eta indarkeria mota espezifikoez hitz egin genuen: LGTBIfobiaz eta homofobiaz. Gero, exilioaz eta armairuaz, eta ondoren, pentsatzera jarri ginen, Hondarribiko eta Bidasoko LGTBI pertsonen proposamenak eta hausnarketak ezagutzeko.

Edurne, zergatik proposatu zenien Hondarribian hitzaldi-tailer bat ematea?
Edurne Gallo: Eskaria egin nien, beren jakituria, lanketa eta eskarmentua hona ekarri nahi nituelako. LGTBIfobiaren kontrako eguna —maiatzak 17— eta LGTBI Kolektiboaren Eguna —gaur da— ziren aitzakia. Egun horien artean herrian zerbait piztea nahi genuen.

Beren proposamenarekin ulertu nahi genuen Hondarribian LGTBI kolektiboko banakakoak dauden arren, zergatik ez dagoen kolektibo bat. Norbaitekin hitz egin nahi badut honetaz, herrian, ez dakit nora jo. Esan nahi dut: emakume edo talde feministekin hitz egin nahiko banu Emekirekin edo Irakurketa Talde Feministarekin egingo nuke. Baina hemen zein da zilegitasuna duen kolektiboa? Ez dago, edo nik behintzat ez dut ezagutzen. Esanguratsua da hori. Horregatik esaten da sexilioa gertatu dela. Agian ez da kolektiborik sortu herritik kanpo joan behar izan dutelako beren armairuetatik ateratzera. Horregatik, zertan ez hori herrira ekarri, errekuperatu eta ikusi nola artikulatu daitekeen.

Hitzaldi-tailerra eskaini zenuten. Formatu hori eraginkorra al da?
Arbiol: Argi daukat tailerrak hitzaldiak baino askoz ere eraginkorragoak direla. Informazioa helarazi eta jendeak hartu egiten du, baina informazio hori ez baduzu konfrontatzen, ez baduzu uzten parte hartzailea egiten… Jendea bere argazki propioarekin identifikatzen da, baina ez dauka konpartitzeko aukerarik. Eta honetan guztian garrantzi handia dute bizipenek. Teoriaz hitz egiten dugu, baina lurrera jaitsi behar dugu ere. Hondarribian aniztasuna nola bizi den eta zer gauza gertatu diren ezagutu behar da. Ez bakarrik ezagutzeko zein indarkeria mota bizi izan diren, baizik eta jakiteko zer biziraupen estrategia garatu diren.

Hernanin ikerketa bat egin genuenean honakoa ikusi genuen: beti gabiltza esaten LGTBIfobia dagoela, baina egon dira sareak ni jaio baino 30 urte lehenenago, Hernanin bertan, ezagutzen ez nituenak. Eta hori ezagutzen da jendeak hitz egiteko aukera daukanean. Saretxoak ere hor hasten dira sortzen. Talde izaera duen zerbaitek babesa ematen dizu, eta herria bizigarriago bihurtzen dizu. Horregatik egiten ditugu tailerrak, jendeak parte hartu, hitz egin, pentsatu eta aipatu dezan nola egin daitekeen aurre, adibidez, arratsalde batean komentario homofoboren bat gertatzen bada. Oso sortzailea izan daiteke jendea. Badago joera bat, ez dakit nork sustatuta, hedabideek agian, dramatismora jotzeko, eta poz asko dago ere. Horri leku bat egin behar zaio tailerretan.

Aldi berean, teoriatik errealitatera jaisteko pausu hori ematea garrantzitsua da, ezta?
Arbiol: Noski. LGTBI eta sexu disidenteen kolektiboari asko gustatzen zaigu hausnartzea eta pentsatzea, baina uste dut beharrezkoa dela guztia lurreratzea. Zer egin dezakegu gaur-gaurkoz? Nondik hasi gaitezke? Ez dute zertan izan behar izugarrizko dinamika utopikoak: geratuko gara afari bat egiteko? Hasiko dugu irakurketa ziklo bat? Edo eraso bat gertatzen bada, egingo dugu elkarretaratze bat? Hori guztia nola lurreratu jakitea garrantzitsua da.

Udalak nola lagundu dezake?
Gallo: Hitzaldi-tailerra lehenengo aitzakia izan da, gerora bidea egin nahi dugu. Horretaz ari ginen hizketan hain justu. Ikusten afera bera nola bideratu, eta udal politiketan nola eragin. Zer esan nahi du horrek? Zeharlerroan ere hori lantzea, eta eragileen artikulazioa bideratzea. Eragile horiei udal politiketan espazioa eman eta baliabideak bideratu behar ditugu. Aldi berean, Berdintasun diagnostikoa egiten ari gara, eta gure lanketa transfeminista izango da. Gai hauek sartuta behar dute egon, eta egongo dira. Hala ikusiko dugu zer beste behar, hutsune, erronka edo indargune dauden gaiari heltzeko.

Aipatu duzu azken urteetan LGTBI fobia areagotu dela. Nola ikusten duzu egun gizartea?
Arbiol: Gaur goizean [Elkarrizketa hilaren 25ean egin zen] formazio batean egon gara, Z belaunaldiaren ingurukoa. Egun, izugarrizko harrabotsa anti-feminista bizi dugunaren sentsazioari buruz aritu gara. Hau da, egoera zail edo oso biolento batean bizi garela dirudiela. Datuek, ordea, bestela diote. Diote belaunaldi prestatuena, anitzena, aniztasun gehien barnebiltzen duena eta feminismoari dagokionez jakintsuena dela. Are, gizontasuna ere beste era batekoa dela diote. Noski, badago anti-feminismo antolatu bat. Sare sozial eta digitaletan ikusten da hori, adibidez. Baina aurrean gazte oso indartsu eta antolatuak dauzkate.

LGTBIfobiari dagokionez, datuek gora egin dute Eusko Jaurlaritzak dituen datuen arabera. Erasoen salaketek, adibidez, gora egin dute. Baina ez dira soilik kontzientziazio maila altuagoa delako igo, erasoen gorakada bat ematen ari delako ere bai. Erasoak ultraeskuinaren bidez zilegi bihurtu dira, besteak beste, LGTBI jendea anti-naturala dela uste dutelako. Eta bai, hori oso larria da. Baina uste dut jendartea ez dela batere inozoa eta ez duela hori babestuko. Gertatzen ari da, baina erantzuna ematen ari zaio. Ez datoz garai ilunak, kontrakoa baizik.

Zergatik diozu hori?
Arbiol: Borrokaren oso momentu klabean gaudela uste dudalako. Beldurra egon daiteke, faxistak hemen daudenaren sentsazioa. Matxista oso erradikalizatu batzuk ere badaude, baina ez ahaztu ‘batzuk’ hori. Hemen daude eta indarra dute, baina uste dut aniztasunaren aldeko borrokan dagoen jendeak indar asko duela ere eta mugimendu feministarekin, adibidez, ikusi da hori. Orduan, bai, gertatzen ari da, baina geldituko ditugu.

#hemeroteka #gizontasuna | Egoitz Arbiol Albeniz: «Ohartu behar dugu bizi garen jendartea dominazioaren kultura batean oinarritzen dela»

Egoitz Arbiol Albeniz //

«Ohartu behar dugu bizi garen jendartea dominazioaren kultura batean oinarritzen dela»
Hiruki Larroxako kide Egoitz Arbiol Albenizek 'Gizonak eta herri mugimendu parekide(ago)ak' hitzaldia eman zuen asteazkenean Baionako Biltxoko elkartean. Genero eraikuntza, parekidetasuna, eraldaketa tresnak eta abar izan zituen hizpide.
Julene Muruaga Hiriart | Berria, 2024-03-09
https://www.berria.eus/bizigiro/ohartu-behar-dugu-bizi-garen-jendartea-dominazioaren-kultura-batean-oinarritzen-dela_2121952_102.html

Gizontasunaren azterketa, pedagogia feminista, talde gatazken ebazpenen inguruko ikerketak, esku hartzeak, diagnostikoak eta dokumental lanak egiten dituen kooperatiba bat da Hiruki Larroxa LGTBQI+. Egun, ikus-entzunezkoetan ere ari dira bertako kideak, dokumental bat sortzen ari baitira Hernaniko (Gipuzkoa) LGTBI historiari buruz. 2020. urte bukaeran sortu zuten kooperatiba, Hernanin, eta Egoitz Arbiol Albeniz (Hernani, 1988) izan zen sortzaileetako bat. Biltxoko elkartean antolatutako mintzaldi baten kari, Baionan izan zen asteazkenean. «Inportantea da gizonak ardura hartzea gai honetan eta hastea gu geure burua deseraikitzen eta geure inguruak errotik eraldatzen», adierazi zuen.

Gizonak eta herri mugimendu parekide(ago)ak tailerra eraman zenuen asteazkenean Baionara. Nolatan?
Egiten ditugun hitzaldi guziak bezala, dinamikoa eta parte hartzailea izan zen tailer hau ere. Guk uste dugu horrelako hitzaldi formatuek ez dutela eskatzen pertsonen inplikaziorik, baina, eraldaketa pertsonalak eta kolektiboak egiten direnean, ezinbestekoa da inplikatzea.

Zeintzuk dira helburuak?
Gure helburua da birpentsatzea zer harreman sortzen diren militantzia arloan, generoa kontuan hartuta; hau da, gizon eta emakumeen, edo gizon eta gizon ez direnen arteko botere harremanak zeintzuk diren irudikatzen hastea edo identifikatzea da helburua. Tresnen inguruan ere pentsa dezaten nahi dugu, eta haiek nola garatu zehazten hasi nahi dugu guzion artean. Hori guzia nahi dugu harreman orekatu eta simetrikoak lortzen saiatzeko.

Genero botereen (des)eraikitzea, gizonek parekidetasunerantz egin beharreko urratsak, militantziaren barneko ohiko indarkeria sinboloak...
Horretara heltzeko, inportantea da nondik gatozen jakitea; ohartu behar dugu bizi garen jendartea dominazioaren kultura batean oinarrituta dagoela, eta dominazio horrek gurutzatzen gaituela guziok: edozein genero, edozein pertsona arrazionalizatu... eta klaseak ere kontuan hartu behar dira. Hori ikusten saiatzen hasita, ohartzen gara dominazio kultura oinarritzen dela patriarkatuak sortzen dituen bi identitate edo nortasun nagusitan, eta haien artean badela harreman asimetria bat; alde horretatik, gizona da subjektu pribilegiatua. Hortaz, zer egin gizon gisa horrelako espazioak hartzen ditugunean? Zer egin gizon gisa herrigintzan aritzen garenean? Ziurrenik, ohartu beharko genuke gure genero eraikuntzaz. Beharbada, agerikoa den zerbait da, baina gizonok ere badugu genero bat, eta genero hori ikasia da; ikasi ditugu hainbat rol, hainbat jarrera, ikasi dugu gorpuzkera jakin batzuk hartzen... eta jakin behar dugu nola eraiki ditugun, horiek desegiten hasteko.

«Gizonek gizonei hitz egingo ez badiegu, nork hitz egingo die?»,erran zenuen elkarrizketa batean.
Badago elementu zentral bat gizontasunean: gizonen arteko anaidia. Adibidez, Olatz Gonzalez Abrisketak ‘fratiarkatuaz’ hitz egiten du. Zer da ‘fratiarkatua’? Bada, gizonen artean izaten den boterekeria; hau da, gizonen artean ere erregulatzen gabiltza, behin eta berriro, boterezko harreman horietan. Eta, batez ere, ikerketa feminista askok esaten dute gizonak gizonekiko aritzen direla sozializatzen denbora guzian; adibidez, nerabezaroan oso argia da nola ‘ligoteoak’ hasten direnean gizonak gizonekiko dabiltzan ligatzen emakumeekin, heterosexualitateari dagokionez. Orduan, inportantea da gizonak gizonei hastea solasean, ziurrenik badaukagulako intragenero begirada bat; eta nik hitz egiten badiot gizon bati gizonen arteko dinamikaz edo pribilegioez, jakingo du zertaz ari naizen.

Eta emazteei dagokienez?
Emakume batek aipatzen diolarik gizon bati eraldaketa, adibidez, beti dago erresistentzia bat; eta hori oso injustua da, baina hala da, egituraz horrelakoa baita jendartea. Badago ardura kontu bat ere: ikusten dut emakumeak ari zaretela feminismoan, jendartearen eraldaketa sustatzen eta patriarkatua amaitzen saiatzen, eta gu inguruetan ibili gara beste gauza batzuk egiten eta beste gauza batzuetan pentsatzen. Uste dut inportantea dela gizonek ardura hartzea gai honetan eta hastea gu geure buruak deseraikitzen eta gu geure inguruak errotik eraldatzen.

Gizontasunari begira, nola ikusten duzu Euskal Herria?
Interesgarria da Euskal Herrian zer gertatzen ari den gizontasunaren kontuarekin; ezker mugimenduko gizonezkoak deseroso dira gai horren inguruan, eta hori oso interesgarria da. Horrek esan nahi du horri, behintzat, buelta bat eman diotela. Baina uste dut badagoela kezka bat gai horren inguruan, eta interesgarriena izango litzateke kezka utzi eta ekiten hastea. Ez geratzea kezka teoriko, emozional eta sentimentaletan, baizik eta ekitea.

• LOTSABAKO
• Hiruki Larroxa deskribatzeko bi hitz? Maitasuna eta borroka.
• Erreferente bat? Nire anaia.
• Kantu bat? ‘Inor begira izanda ere’, Micerena.

#hemeroteka #lgtbi #memoria | Egoitz Albeniz: “Hernaniko LGTBI kolektiboko bizipenak eta testigantzak jaso nahi ditugu ikerketa bat osatzeko”

Imagen: NdG / Egoitz Albeniz

Egoitz Albeniz · Hiruki Larroxa Kolektiboko ikertzailea: “Hernaniko LGTBI kolektiboko bizipenak eta testigantzak jaso nahi ditugu ikerketa bat osatzeko”.
Hernanik LGTBI kolektiboak azkeneko 50 urtetan izan duen historia berreskuratzeko ikerketa abiatu du, Egoitz Albeniz eta Ibai Fresnedoren eskutik.
Aitziber Muga | Noticias de Gipuzkoa, 2019-10-22
https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/2019/10/22/vecinos/buruntzaldea/hernaniko-lgtbi-kolektiboko-bizipenak-eta-testigantzak-jaso-nahi-ditugu-ikerketa-bat-osatzeko

Hiruki Larroxa Kolektiboa ari da LGTBI historia ikertzen. Orain herritarren bizipenak eta testigantzak jaso nahi dituzte eta Egoitz Albeniz ikertzaileak hernaniarrak ikerketan parte hartzera animatu nahi ditu. Batez ere 60 eta 70 hamarkadetakoei.

Nola suertatu da aukera Hernaniko LGTBI kolektiboaren azken 50 urteko historia berreskuratzeko ikerketa burutzea?

-Duela pare bat urte Maiatzak 17ko (Homofobia, Lesbofobia, Transfobia eta Bifobiaren aurkako Nazioarteko Eguna) egunaren harira aste osoko egitaraua prestatu genuen eta Hernaniko Udalak mugitu ginenei proposatu zigun ikerketa hau egitea. Deituak izan ginenen artean, Hiruki Larroxakook esan genuen prest ginela eta hortik abiatu ginen.

Zer lan mota egiten du Hiruki Larroxa Kolektiboak?

-Euskal Herri mailan lan egiten duen kolektibo bat gara eta batez ere oinarritzen gara esku-hartze soziopolitikoan, memoriaren berreskuraketan eta ikerketan eta ekoizpenetan. Duela gutxi sortutako taldea da, behar batetik abiatuta.

Zein ibilbide izan du orain arte ikerketak?

-Lehengo urtean lan bibliografikoa hasi ginen egiten, ikusteko bai Euskal Herri mailan, bai Estatu mailan eta bai mundu mailan eman diren mugimenduak eta mugarriak eta une gogoangarriak jasotzeko eta ordenatzeko. Orain elkarrizketen atalean sartuko gara ikusteko zein bizipen eta ikuspegi egon diren konkretuki Hernaniko herrian. Bakoitzaren bizipenak jaso nahi ditugu eta hauek Hernaniko errelitate soziopolitikoarekin lotu nahi ditugu.

Jendea mugitzen hasi al da bere bizipenak kontatzeko?

-Badaukagu jende zerrenda bat. Udalak deialdi bat egin du zailtasunak daudelako adin bateko jendearen testigantzat biltzeko. Orain dela 20 edo 30 urteko testigantzak ez da horren zaila biltzea baina 60 edo 70 hamarkadakoak bai. Urte horietan LGTBI izateak zure bizitza arriskuan jartzen zuen edo jendearen gaitzespena jasotzen zenuen. Azkeneko hogei urteetan hasi da geroz eta leku gehiago hartzen eta “normaltasun” bat hartzen LGTBI kolektiboak, orain ez dago duela 50 urte bizi izan zen biolentzia berdina.

Gainera, garai horietako asko kanpora, hiri handietara, alde egingo zuten.

-Bai, pentsatzen da hiri handietan askatasun gehiago dagoela eta herriek tradizioarekin lotura handiagoa dutela. Baina badago beste fenomeno bat. Jende batzuk, asko gainera, badakite zein den bere orientazio sexuala, baina garaiko normara ez zenez egokitzen, ezkutuan eramaten zuena, eta bizitza normatiboa edo heterosexual bat eramaten jarraitzen dutenak. Asko ezkonduta daude eta seme-alabak eta bilobak dauzkate. Jende honen testigantza ez dugu jasoko.

Noiz aurkeztuko da lana?

-Datozen bi hilabeteak, urria eta azaroa, elkarrizketak egiteko erabili nahi dira eta ondoren idazketa prozesura abiatuko ginateke. Martxoan aurkezteko prest egongo da.

LGTBI kausaren alde lan egindako herritar edo mugimenduak egon dira Hernanin?

-Hernanin Empar Pineda bezalako herritar bat daukagu. Duela urte asko Bartzelonara alde egin zuen eta bere inguruko ikerketa bat garatzen ari da Kattalin Miner. Hernanin feminismoak indar handia hartu zuenean bere inguruan lesbiana talde oso potente bat ere egon zen eta EHGAMek ere zenbait gauza egin zituen. Baina oraindik ikerketa garaian gaude eta oso goiz da jakiteko zenbat talde egon ziren herrian.

Hernaniko historian mugarririk al dago?

-Nik uste dut ‘Moio’ren suizidioak lehenaldi eta orainaldi bat, inflexio puntu bat, ekarri zuela. Herriko jende askori galdera asko eragin zizkion gertaera honek. (Aimar Elosegi Ansa ‘Moio’ transexualak bere buruaz beste egin zuen 2007an).

#hemeroteka #lgtbi #memoria | Egoitz Albeniz: “Zaila da 60ko urteak bizi izan zituen LGTBI jendea topatzea”

Irudia: Gipuzkoako Hitza / Egoitz Albeniz

Egoitz Albeniz: “Zaila da 60ko urteak bizi izan zituen LGTBI jendea topatzea”-
Eider Goenaga Lizaso | Gipuzkoako Hitza, 2019-10-18
https://gipuzkoa.hitza.eus/2019/10/18/egoitz-albeniz-zaila-da-60ko-urteak-bizi-izan-zituen-lgtbi-jendea-topatzea/

LGTBI kolektiboaren memoria historikoa (1969-2019) berreskuratzeko lanean ari dira Hernanin, eta lan horretan buru-belarri dabil Egoitz Albeniz (Hernani, 1988), “jendarte heteropatriarkala eraldatzeko, pentsamendu kritiko marika eta transfeminista” sustatzen duen Hiruki Larroxa kolektiboko kidea. Hernaniko Udalaren enkarguz ari dira lan hori egiten, eta lekukotzak biltzen hasi dira. Beste urteetakoei ateak itxi gabe, 1960ko eta 1970eko hamarkadak bizi izan zituen LGTBI kolektiboko jendeari ari dira dei berezia egiten, eurekin kontaktuan jar daitezen (hernanikolgbtikerketa@gmail.com).

Nondik sortu da ikerketa egiteko beharra?
Hernaniren historian, ikusten da apenas dagoela LGTBI kolektiboaren lekukotzarik. Behar horretatik abiatuta, eta memoria historikoa berreskuratzeko beste hainbat arlotan egin den bezala, uste dugu arlo hau ere aztertu eta landu beharrekoa dela.

Ikerketaren lehen zatia, zati teorikoa, jada amaitu duzue, ezta?
Bai. Euskal Herrian, estatuan eta munduan izandako gertakari historiko eta mugarriak identifikatu ditugu, eta jakin nahi dugu mugarri horiek Hernanin eraginik izan ote zuten eta nolako oihartzuna izan zuten. Oraingoz, oinarri bibliografiko bat osatu eta hemeroteka lana egin dugu; baina, guretzat, lekukotzen bidez osatuko duguna da zati inportanteena.

Beste toki batzuekin alderatuta oso ezberdinak izango diren lekukotzak lortzea espero duzue?
Egin ditugun elkarrizketa gutxietan antzematen da munduan gertatzen diren mugimenduen halako eragin bat; baina askoz polikiago gertatu zen dena. Adibidez, 1969ko Stonewalleko matxinadak ez zuen izan eragin zuzenik hemengo LGTBI mugimenduan, edo oraingoz, behintzat, ez dugu jaso horren berri. Dena den, goizegi da ondorioak ateratzeko.

1969an hasi zen ikerketa; kostatzen ari zaizue hasierako urteetako lekukotzak topatzea.
Zaila da 60ko eta 70eko hamarkadak bizi izan zituen LGTBI kolektiboko jendea topatzea. 70eko urteetan jaiotako jendea badugu, baina horiek ez zuten bizi izan hamarkada hori. Gure kalkuluen arabera, 1930-1950 artean jaiotakoak izan behar dute 1960ko hamarkada amaierako esperientziak jasotzeko. Baina oso-oso zaila egiten ari zaigu. Orain pertsona batek bere burua lesbiana, trans edo gay gisa definitzeko egiten duen prozesuak ez du zerikusirik duela 70 urte jaiotakoek bizitakoarekin. Adin horretako pertsona batek ez zuen ematen pauso hori, gizarteak ez ziolako uzten. Adibidez, badakigu 1990eko hamarkadan Hernaniko jende bat ibiltzen zela Donostiako cruising guneetan, baina ezin gara gerturatu jende horrengana; jende horrek orain familia bat du, eta inondik inora ez du eman nahi lekukotza.

Zeharkako lekukotzak ere bilatzen dituzue?
Bizipen pertsonalei eman nahi diegu lehentasuna, distortsio bat gertatzen baita bestela. Baina argi daukagu 60ko eta 70eko urteetako bizipenak jaso ahal izateko seguruenik zeharkako testigantzetara ere jo beharko dugula. Badakigu, adibidez, 1970eko hamarkadan Hernanin bazela trabesti bat, baina hilik dago pertsona hori, eta zeharkakoak izan beharko dute horren inguruko testigantzek.

Hernaniko giro politikoa kontuan hartuta, zer lekutan gelditu da LGTBI kolektiboa?
Hori da ikerketan aztertu nahi den ataletako bat: Hernani mailan LGTBI mugimendu bat egon zen edo ez; zer mugimendu egon diren LGTBI kolektiboen inguruan; eta zer gertatzen zen LGTBI mugimenduarekin Hernaniko soziologia politiko horretan. Alegia, Hernaniren ezaugarriak kontuan hartuta, LGTBI kolektiboak bazeukan lekurik garaiko aldarrikapenetan eta errealitate sozialean? Gure ustea da LGTBI kolektiboak ez zeukala lehen mailako toki bat ez mugimendu politikoetan, ez aldarrikapenetan. Dena den, hipotesi bat da hori; ikusiko dugu lekukotzek baieztatzen duten.

Hernanin ateratzen dituzuen ondorioak antzeko tamainako beste herrientzat ere baliogarriak izan daitezkeela uste duzue?
Ez dakit ausartuko nintzatekeen hemengo bizipenak eta ondorioak beste herri batzuetara estrapolatzen. Nire susmoa da gertaera potenteak bizi izan diren herrietan errepresioa sufritu dutenekiko bestelako kontzientziazio bat dagoela. Adibidez, Errenterian, 1979an, polizia batek Vicente Vadillo Francis trabestia hil zuen, eta uste dut horrek eragina izan zuela herri kontzientzian. Herrian gertatzen diren gertakariek badute eragina geroko prozesuetan eta kontzientzietan. Hernanin, Aimarren [Elosegi] suizidioaren ostean, eta hala ikusten da Kattalin Minerren liburuan [Moio], izan zen aldaketa bat, nahiz eta ez nukeen jakingo esaten zenbaterainokoa izan zen. Hor sartzen da ikerketa honen helburua: memoria ariketa bat egitea, jazotakoak jasotzea, etorkizunera begira eragin bat izan dezaten, ez daitezen gelditu anekdota hutsean.

#hemeroteka #maskulinitatea | Egoitz A. Albeniz. Emagineko kidea: «Maskulinitate eredu berriek mantendu egiten dute hegemonikoa»

Irudia: Berria / Egoitz A. Albeniz

Egoitz A. Albeniz. Emagineko kidea: «Maskulinitate eredu berriek mantendu egiten dute hegemonikoa»
Feminismoaren ekarpenak barneratzea eta egunerokoan txertatzea da gizonezkoen eginbeharra, Albenizen ustez. Horretarako, nahitaezkotzat jo du beren pribilegioak identifikatzea eta horiek uztea.
Ane Eslaba | Berria, 2018-02-01
https://www.berria.eus/paperekoa/1845/032/001/2018-02-01/maskulinitate_eredu_berriek_mantendu_egiten_dute_hegemonikoa.htm

Arlo akademiko, profesional eta pertsonalean feminismotik edan du beti Egoitz A. Albenizek (Hernani, Gipuzkoa, 1988). «Marika» gisa definitzen du bere burua, eta identitate horren eta maskulinitatearen arteko gurutzaketa hausnarketa gai izan du. Emagin elkartearekin eskolak ematen ditu, eta otsailean Gora Iruñeak antolatu duen ‘Gizonezkoentzako desboteretze tailerrak’ gidatuko ditu, Iruñean.

Zeri deitzen zaio gizonezkoen desboteretzea?
Gizonezkook gure pribilegioen kontzientzia hartu, identifikatu, eta uzten saiatzea; beste rol batzuetan egoten ikastea. Horretarako, gure identitate maskulinoa kokatu behar dugu; izan ere, maskulinitate hegemonikoarekin oso kritikoak izan gaitezke, baina, praktikan, pribilegioei eusten diegu.

Nolakoa behar du izan desboteretze prozesuak?
Bi zati izan behar ditu. Batetik, alde pertsonala: kontzientzia hartzea gizonezko gisa, eta ikusi gure identitatea mantentzeak eragiten duela gure inguruko emakumeekiko edo gorputz anitzekiko indarkeria. Eta, bestetik, alde kolektiboa: hausnartzea, alternatibak bilatzea. Prozesuak ezin dira geratu maila pertsonalean, autolaguntzan.

Beste gauza batzuk eskatzen diren indar berarekin exijitu behar zaie desboteretzea gizonei?
Bai, gizonak ari garelako diskurtso feminista nahiko modu lotsagabean geureganatzen, horrek lasaitasun sentsazioa ematen digulako. Horrela, geure buruan, oso modu arrazionalean, dena desmuntatzen hasten gara, baina egunerokoan ez dugu ezer aplikatzen. Kontraesan handia dago hor, eta hori aldatzea desboteretzearen parte da: nola eramango ditugu diskurtso horiek herri mugimenduetara? Eta gure lagunartean, nola bukatuko ditugu botere harremanak?

Maskulinitate hegemonikoak eta bazterrekoak existitzen dira?
Gaur egun, batez ere bazterreko ezkerreko mugimenduetan, maskulinitate hegemonikotik ihes egiten hasi den jendea dago, beste maskulinitate modu batzuk nahiago dituena; eta maskulinitate eredu berriei buruz hitz egiten hasi dira. Nire ustez, berriz, eredu horiek beti existitu izan dira, baina beste espazio batzuk izan dituzte. Baina, azkenean, boterea mantentzeko sortzen diren identitate maskulinoak baino ez dira.

Toki berera heltzen dira, beraz?
Eta toki berean geratzen dira. Tesia-antitesia-sintesia da: hegemoniak beti dauka kontra-hegemonia bat, eta bien borrokatik ateratzen da sintesia, hegemonikoaren eredua erreproduzitzen duena. Maskulinitate berriek agian ez daukate argi pribilegioak eta botere posizioa mantendu nahi dituztenik, baina mantendu egiten dituzte.

Zein izan behar du gizonezkoen jokaerak mugimendu feministan?
Mugimendu feministaren subjektu protagonista emakumea da; gizonezkook arretaz begiratu behar diegu haien aldarrikapenei. Parte pasiboa tokatzen zaigu; atzeragoardian egon gaitezke, laguntzen, baina ez abangoardian.

Gizonezkoen lana feminismoaren ekarpenak barneratzea da, beraz?
Bai, kontzeptuak barneratzea eta, batez ere, praktikan jartzeko formulak bilatzea. Bide asko egon daitezke: agian aukera bat da kalera makillatuta ateratzea eta besteen begiraden bitartez zure gizon pribilegioak desegiten ikustea.

Militantziaren esparrua landuko duzu. Maskulinitate hegemonikoan oinarrituta dago?
Erabat. Espazio militante guztiak maskulinoak dira, bai forman, baita pertsona kopuruan ere. Eta militantzia eredu horiek politika eredu maskulinizatuak sortzen dituzte: politika gisa ulertzen da konfrontazioa, zentzu biolentoan, eta ez, adibidez, zaintza lana.

Emakumea espazio publikoan sartuz joan den heinean, militantzia modu berriak sortu dira?
Bai, sortzen ari dira, mugimendu feministaren lana oihartzuna izaten ari delako. Bestela, adibidez, prestatzen ari diren grebak ez luke horrenbesteko oihartzunik izango. Baina ezin gara erlaxatu. Mugimendu feministaren militantzia ereduei begiratu behar diegu: agian sartu behar dugu gure bilera guztietan emozioei lotutako zati bat, adibidez.

Jaien eta tradizioen gaia jorratuko duzu. Eredu bera bultzatzen dute?
Bai. Historikoki esparru publikoa gizonezkoena izateak eragin du jai eredua maskulinoa izatea. Zein gorputz jartzen dira plazaren erdian? Zein identitate goresten dira? Horiek ezbaian jarri nahi ditugu. Lanketa handia egin behar da, eta, hala ere, erresistentzia biolentoa jarriko dute. Gainera, ekintzak aldatuta ere, maila sinbolikoa hor dago: emakumeak plaza hartzen badu, haren gorputzari buruz egingo den analisia matxista izango da.