#hemeroteka #trans #patologizazioa | Salatu dute Osakidetza ez dela trans kolektiboekin bildu transei arreta emateko osasun gida egiteko

ESK, Lumagorri, Anitzak eta Loratuz Lotu entittateen elkarretaratzea, iazko abuztuan, Gurutzetan //

Salatu dute Osakidetza ez dela trans kolektiboekin bildu transei arreta emateko osasun gida egiteko
Loratuz Lotu, Anitzak eta Lumagorri HAT kolektiboek ohar bidez egin dute salaketa. Osakidetzari eskatu diote gida egiteko urrats gehiago ez egiteko, trans kolektiboei aurkeztu eta haien beharrak entzun arte.
Isabel Jaurena | Berria, 2025-04-02
https://www.berria.eus/euskal-herria/hainbat-taldek-salatu-dute-osakidetza-ez-dela-trans-kolektiboekin-bildu-transei-arreta-emateko-gida-sanitarioa-egiteko_2139851_102.html

Osakidetzak herenegun iragarri zuen zerbitzu berri bat jarriko duela martxan: tLMAZ pertsona transen lehen mailako arretako zerbitzuak. Ordea, haiek martxan jarri aitzinetik transei arreta emateko osasun gida bat argitaratuko dutela adierazi zuten, 4/2024 legeari jarraituta. Gida osasun zerbitzuetako profesionalek eta transen familien elkarteek egin dutela azaldu zuen Maite Martinez Zabaleta doktoreak, Asistentzia Sanitarioko zuzendariak. Gaur, baina, Loratuz Lotu, Anitzak eta Lumagorri HAT kolektiboek salatu dute Osakidetza ez dela trans kolektiboekin bildu gida hori egiteko. Eta eskaera argia egin dute: «Osakidetzari eskatzen diogu gida egiteko urrats gehiago ez egiteko, kolektiboei aurkeztu arte eta eskubide horien subjektu garenoi entzun arte, dokumentua eguneratzeko proposatutako neurriak kontuan hartuta».

Ohar bidez eman dituzte azalpenak hiru kolektiboek. Erran dutenez, Martinezek aipatutako gida 4/2024 legean jasota dago, eta bertako hamabigarren artikuluak propio jasotzen du trans kolektiboen parte hartzea derrigorrezkoa dela dokumentu hori osatzeko. «Erregelamendu bidez ezarriko da pertsona transen arretarako osasun gida bat. Gida hori pertsona transen elkarteekin eta adingabe transexualen familien elkarteekin lankidetzan prestatu eta eguneratuko da lehentasunez, eta pertsona transek eskura dituzten zerbitzu, jarduketa eta tratamendu mediko eta kirurgiko guztiak jaso beharko ditu, lege honetan xedatutakoaren arabera», dio araudiak.

Legea onartu zenetik hiru kolektiboak elkarlanean aritu direla azaldu dute, Osakidetzak transen kolektiboaren beharrak gidan jasotzeko. «Lan horren bidean, bilerak eskatu dizkiogu Osasun sailburuari, eta abenduaren 17an Enrique Peirorekin Osasun sailburuordearekin biltzeko aukera izan genuen. Gure eskaerak azaldu genizkion, eta gida horretan gure parte hartzea ahalbidetzeko konpromisoa hartu zuen», gehitu dute. Erran dutenez, «parte hartzeko borondate argi eta garbia» erakutsi badute ere, beraiekin ez dira harremanetan jarri. Are, salatu dute informazio guztia hedabideen bidez jaso dutela: «Ez informaziorik, ez parte hartzerik, ez inolako borondaterik Osakidetzaren partetik».

Salatu dute legearen printzipio nagusiekin «kontraesanean» dagoela prozesu horretan parte hartzea ukatzea, beren «gorputzei eta prozesuei buruz» erabakitzeko duten eskubidearekin kontraesanean: «Osakidetzak ukatu egiten du pertsona transen agentzia gaitasuna gure osasun sistemaren aldetik jaso nahi dugun arretari dagokionez».

Deszentralizazioa
«Ontzat» jo dute transei arreta emateko zerbitzuaren deszentralizazioa, eta lurralde bakoitzean transendako lehen mailako arretako zerbitzuak martxan jartzea. Izan ere, gaur egun, Gurutzetako ospitaleko (Barakaldo, Bizkaia) GIU Genero Identitatearen Unitatea da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan transak artatzen dituen unitate bakarra, eta hainbat kolektibok salatu izan dute transek bertan jasaten duten patologizazioa.

Iazko abuztuan, erraterako, salaketa hori egin zuten gaur oharra atera duten hiru kolektiboek eta ESK sindikatuak. Azaldu zutenez, unitate horietara joatean, barne protokoloak dio psikiatria kontsultara bideratu behar direla pazienteak, haien ongizateari lehentasuna eman behar zaiela argudiatuta. Kolektiboek adierazi zuten psikiatriatik igarotzeak ez duela «laguntzen» transen despatologizazioan; kontrara, «zalantzan» jartzen duela «pertsona horiek beren gorputzen gainean erabakiak hartzeko duten eskubidea eta autonomia». Gehitu zuten transak «beldurrez» joaten direla kontsultetara, jarrera horren ondorioz. Ospitaleko zuzendaritzak, baina, adierazi zuen ez dagoela «bazterketarik», eta «protokoloa» betetzen duela.

#hemeroteka #trans #patologizazioa | Transek Gurutzetan pairatzen duten patologizazioa salatu dute

ESK sindikatuaren, eta Lumagorri, Anitzak eta Loratuz Lotu plataformen elkarretaratzea, gaur, Gurutzetan //

Transek Gurutzetan pairatzen duten patologizazioa salatu dute
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan transak artatzen dituen unitate bakarra da Gurutzetako Genero Identitatearen Unitatea. Ospitaleko zuzendaritzak adierazi du ez dagoela «bazterketarik», eta «protokoloa» betetzen duela.
Isabel Jaurena | Berria, 2024-08-19
https://www.berria.eus/euskal-herria/transek-gurutzetan-pairatzen-duten-patologizazioa-salatu-dute_2129495_102.html 

«Pertsona transen identitatea patologizatzeari utz diezaiotela». Eskaera argia egin dute gaur hala ESK sindikatuak nola Lumagorri, Anitzak eta Loratuz Lotu LGTBI kolektiboaren eskubideen aldeko plataformek. Gurutzetako ospitaleko (Barakaldo, Bizkaia) GIU Genero Identitatearen Unitatean gertatutako kasu baten harira egin dute salaketa, baina argi utzi dute ez dela «kasu bakana».

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan transak artatzen dituen unitate bakarra da Gurutzetakoa, eta eraikinaren aurrean egin dute elkarretaratzea, gaur goizean. Kolektiboko kide batek egin ditu adierazpenak lehenbiziko: «GIUtik pasatzen garen pertsona transen gaineko indarkeria etengabea da». Izan ere, unitate horietara joatean, barne protokoloak dio psikiatria kontsultara bideratu behar direla pazienteak, haien ongizateari lehentasuna eman behar zaiela argudiatuta. Ordea, adierazi dute psikiatriatik igarotzeak ez duela transen «despatologizazioan laguntzen»; kontrara, «zalantzan jartzen» duela «pertsona horiek beren gorputzen gainean erabakiak hartzeko duten eskubidea eta autonomia». Gehitu dute jarrera horren ondorioz transak «beldurrez» joaten direla kontsultetara.

Horregatik guztiagatik, EAEko trans legea bete dadila eskatu dute hiru plataformek, eta herritar horiek ez daitezela psikiatriatik pasatu. «Pertsona transak errespetatuko dituen osasun arreta eskatzen dugu: ebakuntza bat egiteko hiru urte itxaron behar ez izatea, kolektiboaren errealitate espezifikoak ezagutzen dituen zerbitzu bat izan dadila, eta tratamendu hormonalak jasotzeko baldintza gisa genero rol misoginorik ez ezartzea».

ESK sindikatuak ere bide beretik egin ditu adierazpenak: «Ez dugu ez ulertzen ezta ontzat jotzen ere laguntza eskatzen dutenei lehen harrera egiten dietenak psikiatriako profesionalak izatea». Izan ere, sindikatuari helarazi diote arlo horretan lan egiten duten zenbaitek «jokabide iraingarriak» izan dituztela transekin.

Horrez gain, salatu dutenez, transek edozein motatako tratamendu bat osatu nahi izanez gero, GIU arloko langileek baieztatu behar dute transak direla. «Zein eskubiderekin erabakitzen dute profesional horiek nor den transa eta nor ez? Pertsona transek ez al dute ibilbide afektibo, pertsonal eta soziala egin zer diren jakiteko bezainbeste?», adierazi dute. Gehitu dute sindikatuak «arreta integrala» nahi duela transentzat, eta horretarako «ezinbestekoa» dela GIU gune horretan aldaketak egitea, «transen errealitatea despatologizatzeko bidean».

Alde horretatik, neurri batzuk hartzeko eskatu dute «inplikatuta dauden hainbat kolektiborekin elkarlanean» aldaketa horiek egin bitartean: endokrinologiako profesionalak izan daitezela GIUetako lehenbiziko kontsultaz arduratzen direnak, tratamenduetan hasteko orduan kontuan izan ditzatela soilik pertsona horren osasun egoera eta tratamenduak izan ditzakeen albo ondorioak, eta laguntza psikologikoa edo psikiatrikoa ere pertsona horrek hala eskatzen duenean bakarrik ematea.

Zuzendaritzaren erantzuna
Argitara eman den salaketari azkar erantzun dio Gurutzetako Ospitaleko zuzendaritzak, eta adierazi GIU Genero Identitatearen Unitatean ez dagoela «bazterketarik». 4/2024 legearen «interpretazio zuzena» egin eta transen eskubideak onartuz lan egiten dute, ohar batean esan dutenez, «indarrean dagoen protokoloari jarraituz».

«Argitu nahi dugu endokrinologia espezialistak bidalita artatzen ditugula pertsona horiek, eta ez psikiatria zerbitzuak bidalita. Hala, pertsona bat GIUra bidaltzen dutenean, lehenbiziko kontsulta endokrinologian izaten da; 15 urte arte, pediatrian. Haiek aztertzen dute kasu bakoitza, eta probak eskatzen dituzte. Prozesu osoan laguntza psikologikoa eskaintzen da, eta, gero, tratamendua hasten da, hormonekin. Ebakuntza beharrezkoa denean, kirurgia plastikoko kontsultara bidaltzen dira pertsona horiek».

Zuzendaritzak erantsi du «zerbitzu osoa» eskaintzen dela GIU Genero Identitatearen Unitatean, eta prozesuaren «edozein fasetan» laguntza psikologikoa eskaintzen dietela bai arta jasotzen duenari eta bai haren familiari. Horrez gain, erietxeko zuzendaritzak ziurtatu du Gurutzetako unitate horretan ez dagoela itxarote tarte «nabarmenik» lehen kontsultan. Ebakuntza errazenetan ere arta «azkar samarra» jasotzen dela uste du ospitaleak; bakuntza konplexuenetan denbora gehiago behar izaten dela azaldu dute, «talde espazializatu bat behar delako».

Lodifobia
Batera edo bestera, Bizkaiko E28 plataformak berriki salatu zuen transek, patologizazioa ez ezik, lodifobia ere jasan behar dutela GIUetan. Zehazki, koordinakundeko kide bat GIUra joan zen, eta psikiatriara bideratu zuten. Bertan indarkeria pairatu zuela salatu zuen: «Esan arren ez zela emakumea, esan zioten emakumearen espektroaren barruan emakume maskulinoak ere badaudela. Horrez gain, 'gizentasun morbidoa' duen pertsona gisa izendatu zuen psikiatrak, eta esan zion argi dagoela ispilura begiratzean islan ikusten den gorputza ezin zaiola gustatu, loditasuna dela eta», adierazi zuen plataformak.

Horrez gain, medikuak erran zion lodia den norbait ez zela gai zer genero duen jakiteko, eta argaldu ezean testosterona ematea ukatu zion. «Horrek guztiak eragin kaltegarriak izan ditu gure kidearen osasun mentalean, eta, beraz, hainbeste aipatzen duten ongizate horretan».

Egoera ikusita, koordinakundeak eskatu du pertsona horien trantsizioa lehen mailako arretara bideratzeko: «GIUa desagertzea exijitzen dugu, ez baitu pertsona transen benetako ongizatearen alde egiten. Kontrara, pertsona transak baztertzen eta patologizatzen ditu».

Iazko azaroan, berriz, Gehitu Euskal Herriko Lesbiana, Gay, Trans, Bisexual eta Intersexualen Elkarteak antzeko salaketak egin zituen. Zehazki, transei eta ez-binarioei «tratamendu bortitza» ematea egotzi zion LGTBI taldeak Gurutzetako GIUari, eta eskatu pertsona horiek ez daitezela bideratu psikiatria sailera. Unitate horretan erabiltzen dituzten irizpideak ere auzitan jarri zituzten. Bertatik igaro diren hemezortzi laguni inkesta bat egin zien Gehituk, eta hortik ondorioztatu zuten unitatera iristen diren «guztiak derrigortuta» daudela psikiatria sailetik igarotzera.

#hemeroteca #saludsexual | Osakidetza admite la «saturación» del centro de enfermedades de transmisión sexual en Bizkaia

Muchas de las infecciones se originan por no usar preservativos en las relaciones sexuales //

Osakidetza admite la «saturación» del centro de enfermedades de transmisión sexual en Bizkaia
El gran incremento de pacientes ha disparado la lista de espera y que las consultas de control se retrasen una semana
Terry Basterra | El Correo, 2023-08-02
https://www.elcorreo.com/sociedad/salud/osakidetza-admite-saturacion-centro-enfermedades-transmision-sexual-20230802011241-nt.html

Osakidetza admite que existe un problema de «saturación» en la consulta de atención a las infecciones de transmisión sexual (ITS) que da servicio a toda Bizkaia. Los usuarios del servicio, ubicado en el ambulatorio de Bombero Etxaniz de Bilbao, advierten de la elevada congestión que sufre el equipamiento y las demoras que esto está provocando en las consultas. Lo hacen a través de la asociación Anitzak, que defiende los derechos del colectivo LGTBIQ+. Sofía Ibarra, jefa del servicio de Enfermedades Infecciosas de la OSI Bilbao-Basurto, del que depende la unidad, les da la razón.

Anitzak advierte de la «alarmante situación» en la que se encuentra el centro, lo que ha hecho que los tiempos de atención a los usuarios se hayan disparado. Hasta el punto de que se están «generando retrasos significativos en la prestación de servicios esenciales para la salud sexual de la población». Osakidetza reconoce este tensionamiento y explica que la situación actual es fruto del incremento de la demanda. Cada vez hay más personas, principalmente jóvenes, que se acercan a esta consulta por un problema relacionado con su salud sexual. Y aunque se han incorporado más profesionales al centro, siguen sin ser suficientes para reducir esos plazos.

«En los últimos tiempos estamos experimentando un crecimiento importante de este tipo de infecciones en todo el mundo. En el caso de Euskadi solo en cinco años se han multiplicado por tres las personas enfermas de gonorrea y por dos las de sífilis», indica Ibarra. El pasado 2022 se diagnosticaron en el País Vasco 1.189 infecciones gonocócicas, 311 de sífilis y 1.514 de clamidia. Todo este volumen de afectados hace que los servicios específicos para atenderlos estén desbordados. Solo en Bizkaia el pasado ejercicio la unidad de Bombero Etxaniz atendió más de 9.000 consultas, de las que «3.700» fueron de nuevos pacientes.

Como ocurre en cualquier servicio de Osakidetza, a mayor cantidad de usuarios, más retrasos. La asociación Anitzak asegura que el centro ha pasado «de otorgar citas en 2 o 3 días a programarlas para más de un mes y medio después». Ibarra sí reconoce demoras, pero no tan prolongados como sostiene este colectivo. «Para una consulta se sitúa en siete u ocho días, siempre que no se trate de un caso urgente. En estas circunstancias se trata de atender al paciente entre uno y tres días», detalla. Cuando se trata de citas para seguir la evolución de enfermedades no graves, como pueden ser las verrugas genitales, los plazos se pueden ampliar hasta los «tres o cuatro meses».

Estas demoras, sostiene Anitzak, suponen un riesgo para la salud sexual de la población. Y es que si una persona tiene dudas de haber contraído una enfermedad de este tipo y no es diagnosticada a tiempo, en caso de que finalmente esté contagiada podría propagar la infección, siempre que no cumpla escrupulosamente las medidas de prevención. Algo que no siempre ocurre. De hecho, el condón se emplea cada vez menos. De ahí el fuerte incremento de estas patologías, lo que ha llevado al propio Departamento de Salud a poner en marcha este verano una campaña de concienciación.

«Los tratamientos frente al VIH funcionan muy bien», resalta la jefa de Enfermedades Infecciosas de Basurto. Logran cronificar este mal y reducir las posibilidades de resultar infectado. «Pero de manera indirecta han hecho que decaigan otras barreras», como el preservativo, eficaz para impedir la transmisión de la mayoría de ITS que están ahora disparadas. A todo ello se suma un cambio en la forma en la que la sociedad vive su sexualidad. «Las redes, los chats y las aplicaciones facilitan los contactos sexuales», apunta Ibarra. A esto hay que añadir las 'chemsex', que «hacen que estas enfermedades aumenten exponencialmente». Son sesiones en las que los participantes consumen drogas con fines eróticos y pueden prolongarse durante horas o incluso días. Estos maratones sexuales, por el contexto en el que se celebran, «dificultan» también la identificación de los contactos, en el caso de que alguno de los participantes sepa con posterioridad que padece una ITS. Es algo que ocurrió el pasado año con la expansión de la viruela del mono.

Incremento de personal
Para Anitzak es necesario ampliar la unidad de enfermedades sexuales de Bizkaia o crear una segunda sede para «descentralizar la atención» y «reducir» los tiempos de espera. Ibarra indica que el equipo de Bombero Etxaniz cuenta con tres especialistas en enfermedades infecciosas, un microbiólogo, dos enfermeras en horario de mañana y otra más a la tarde. De cara al futuro hay previsión de sumar una cuarta enfermera y un dermatólogo. «Estamos incorporando a más profesionales, pero no al mismo ritmo que aumentan los casos», comenta Ibarra.

Como prueba de ello pone un ejemplo. «Hace un justo un año abrimos un servicio de cribado para personas asintomáticas que habían tenido una relación sexual de riesgo y querían saber si se habían infectado de una ITS». Comenzó funcionando dos tardes a la semana. Dada la elevada demanda hubo que ampliarlo a cinco. En doce meses, 1.800 vizcaínos se han sometido a uno de estos cribados. «El 11% estaba contagiado». Otro dato que ahonda en la cada vez mayor proliferación de enfermedades venéreas en Euskadi.

• En su contexto
• 9.000 consultas ha atendido el último año el centro de enfermedades de transmisión sexual de Bizkaia, ubicado en el ambulatorio de Bombero Etxaniz, de las cuales 3.700 fueron a nuevos pacientes.
• La gonorrea se triplica en cinco años Según indica Sofía Ibarra, jefa del servicio de Enfermedades Infecciosas de la OSI Bilbao-Basurto, las infecciones gonocócicas «se han multiplicado por tres en cinco años, mientras que las de sífilis se han duplicado».
• 1.800 personas asintomáticas se sometieron a un cribado el último año en Bizkaia después de haber tenido una relación sexual de riesgo. El 11% de ellas dio positivo en esta prueba a alguna de enfermedad de transmisión sexual.
• Clamidia y gonorrea, las más frecuentes Las enfermedades de transmisión sexual con mayor prevalencia en Euskadi son la clamidia, con 1.514 casos el pasado año, y la gonorrea, con 1.189. Otras infecciones frecuentes son la sífilis, herpes genital y VIH.
• 127 infecciones por VIH se diagnosticaron el pasado año en Euskadi. Son ocho más que en el año 2021, pero menos que los datos de los ejercicios previos a la pandemia. En el 58% de estos casos el diagnostico se produjo de forma tardía.

«El diagnóstico precoz es importante, pero también lo es la prevención»
La jefa de Enfermedades Infecciosas de Basurto recuerda que el sexo oral es otra importante vía de transmisión de este problema de salud
Terry Basterra | El Correo, 2023-08-02 ***
https://www.elcorreo.com/sociedad/salud/diagnostico-precoz-importante-prevencion-20230802011251-nt.html

A la hora de frenar las enfermedades de transmisión sexual hay dos aspectos que para Sofía Ibarra son claves: «El diagnóstico precoz es importante, pero también lo es la prevención». Y es que si fundamental es conocer de forma temprana si se sufre una infección de este tipo –los resultados de un cribado los recibe el paciente al de diez días de media–, no menos lo es evitar el contagio.

No es excepcional que la persona infectada no sepa que padece una infección de esa índole. Como ocurre con el covid, en estas patologías también hay asintomáticos. De ahí la importancia de ser precavidos. «Entre las mujeres la mitad de las gonorreas cursan de forma asintomática», mientras que en la clamidia esta tasa llega al 70%, apunta la jefa de Enfermedades Infecciosas de la OSI Bilbao-Basurto. Esta enfermedad es más frecuente en féminas, mientras que la infección gonocócica y la sífilis se da más en hombres que mantienen sexo con otros hombres.

Menores de 34 años
Ibarra indica que en los últimos años el colectivo que más afectado se ha visto por el aumento de estas patologías es el de los jóvenes. De las nueve personas que se infectan cada día de una ITS en Euskadi, según el registro de Osakidetza, seis tienen menos de 34 años. Este grupo, apunta Ibarra, normalmente «desconoce que estas enfermedades pueden tener consecuencias graves» para su salud.

Tampoco hay gran conciencia sobre la capacidad del sexo oral como vía de transmisión de estas afecciones. Esto también ha influido, indica la especialista, en la alta propagación de estas enfermedades. En dos décadas los casos de gonorrea en Euskadi «se han multiplicado por 14 y los de sífilis por 20».

#hemeroteka #lgtbifobia | Elantxoben eta Bilbon eraso LGTBfoboak salatu dituzte

Argia / Bermeoko udaletxearen fatxada //

Elantxoben eta Bilbon eraso LGTBfoboak salatu dituzte
Bermeoko Udalak Elantxoben larunbatean gertatutako erasoa gaitzetsi du, eta Anitzak Bilbao LGTBIQ+ elkarteak asteartean Bilbon gertatutakoa.
Ilargi Manzanares | Argia, 2023-07-26
https://www.argia.eus/albistea/elantxoben-eta-bilbon-eraso-lgtbfoboak-salatu-dituzte 

Joan den larunbatean, Elantxobeko Madalena jaietan, gazte batek eraso homofoboa jasan duela salatu du. Bermeoko Udalak gertatutakoa bere sare sozialetatik gaitzetsi du, biktimari babesa adieraziz eta eraso gehiago ez duela onartuko esan du.

Bilboko San Inazio auzoan, asteartean, Anitzak Bilbao elkarteak eraso transfoboa salatu du. Biktimak erasotzailea “ella, ello o lo que seas” esaten hasi zitzaiola salatu du, eta “zuzenean transfobo bihurtu zen nik ezertxo ere esan gabe”, dio. Elkarteak sare sozialetatik adierazi du erasoak beti gaitzetsiko dituela.