Mostrando entradas con la etiqueta Mikel Martin. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Mikel Martin. Mostrar todas las entradas

domingo, 23 de marzo de 2025

#hemeroteca #gais | Igor Rufo Urrutia e Igor Dehesa Urkia: «Dos banderas ondearán siempre en nuestro bar, la ikurriña y la arco iris»

El Piporro de la Bixi en Errenteria //

Igor Rufo Urrutia e Igor Dehesa Urkia: «Dos banderas ondearán siempre en nuestro bar, la ikurriña y la arco iris»

Frente a la ermita de la patrona. El Piporro de la Bixi
Begoña del Teso | El Diario Vasco, 2025-03-23
https://www.diariovasco.com/san-sebastian/igor-rufo-urrutia-igor-dehesa-urkia-dos-20250323090651-nt.html

Son matrimonio. Y de Errenteria. Se llaman igual. Uno siempre ha sido hostelero (Lobo en Donostia, Ciaboga en San Juan, Kerala en Errenteria...). El otro ha trabajado de transportista. Decidieron abrir negocio. Bar. Miraron muchos locales. Se fijaron en el que fue, durante 26 años, el mesón-bodega Chicote regentado por Pedro. Lo cogieron. Con opción a compra (dentro de tres años, ilusión...). Están frente a la ermita de aquella de la que hoy se sabe que fue discípula de Cristo, María Magdalena. Estamos en Errenteria. En la calle María de Lezo (camarera de Catalina de Aragón, esposa de Enrique VIII). No lejos de otro bar interesante, el Gailur.

– Parece que ya pasó el tiempo de reivindicar banderas. Sin embargo, vosotros lo hacéis.
– ¿Por qué no? Somos vascos y somos un matrimonio homosexual. Que la gente lo sepa. Y que sepa que aquí todo el mundo es bienvenido. Deseamos que nuestro bar sea un punto de encuentro seguro, cómodo y agradable. Aunque tus banderas sean otras. Las nuestras son estas. En Donostia hace tiempo (demasiado) que cerró El Callejón. Y después el Txirula. Hace nada que bajó las persianas el Dioni's y ya Gehitu no organiza fiestones en Jareño. Necesitábamos un punto donde estar bien. Donde a nadie le importe un carajo que seas lo que quieras ser. Por eso las banderas.

– Un camaleón como amuleto, un nombre para el local, un sí es no provocador.
– El camaleón puede tener todos los colores y más de nuestras dos banderas. El nombre no es tanto por provocar sino como homenaje a mujeres de esas a las que no se las achanta tan fácilmente. Conocimos a Bixi en Doneztebe. Era (es todavía y a sus 85 años) una mujer de rompe y rasga. Trabajaba en la huerta y proporcionaba al pueblo leche, huevos y verduras. Tenía carácter y era famosa por decir eso cuando alguien la sacaba de sus casillas, 'no me toques el piporro'. Vestía tal como nosotros hemos vestido al camaleón. Y lleva, como él, deportivas blancas. Es la Bixi, sí. Tan fuerte como otras mujeres. Gemma, por ejemplo. Es la madre de uno de nosotros dos y como aún no hemos elegido cocinero, es ella quien nos prepara (en casa) los pimientos rellenos de bacalao y esa casquería que queremos sea el referente de nuestro bar: orejas, patitas...

– Me habéis hablado también de Gregori. No la ubico.

– Nos has pedido una ruta por Donostia antes de coger el Topo, el Cercanías o el bus hasta Errenteria y te hemos dicho que nosotros empezaríamos en el Federico de Fermín Calbetón, con esa paella que nadie prepara como lo hace ella. Claro que enseguida saltaríamos a Errenteria. Para tomarnos el vermut preparado por Montse en el Kerala y las ostras acompañadas con un buen godello en el Gamón 14. Si os habéis rezagado y aún estáis en Donostia, tomaros el café en el Panchito de la plaza Gipuzkoa. Si ya estáis aquí, probad nuestro espresso de cafés Manolo. Lo tuesta Igor ahí al lado, en la calle Pablo Iglesias. Porque, por supuesto, aquí buscamos el producto KM0.

– Tenéis Estrella Galicia en los cañeros pero, morro fino, ahí está, en botella, la Baztan, de los cerveceros artesanos Bidassoa.

– Según las notas de cata de algunas web, te vas a encontrar con una lager de color ámbar de 5,9%. Aromas y sabores suaves de cereal, caramelo y fruta dulce. Notarás cierto amargor que equilibra su perfil maltoso. Nos preocupa que lo que servimos esté bien elaborado. Por eso, además de la clásica de Petritegi, tenemos la sidra de la Familia Bengoetxea-Arruti, la de la sidrería Ola de Irun, sidra con denominación de origen porque solo utilizan manzana autóctona.

– A mí me atrae ese vino extremeño, 'Habla del silencio'.
– Es bueno. Elaborado con Syrah, Cabernet Sauvignon y Tempranillo. En 2024 fue elegido el Mejor Vino Tinto Joven del Año por los usuarios de la Guía de Vinos Gourmets. Tiene aromas a romero y moka. También a grafito.

– Interesante. ¿Para acompañar a cuál de vuestras propuestas de cocina?
– Las croquetas de bacalao, los champis...

– ¿Qué obra habéis hecho para convertir el Chicote en vuestro bar?
– Sobre todo darle luz, luminosidad. Tenía aire de clásico mesón, con las paredes llenas de esos azulejos con frases que se suponen graciosas o enjundiosas. Mantenemos toda su capacidad. Tenemos terraza, tenemos barra y tenemos comedor. Menú del día y carta los fines de semana.

– ¿Y ese walkie-talkie?
– La cocina está abajo, en el subsuelo y no hay cobertura. Nos comunicamos por radio.

– Hemos citado a mucha gente pero creo que os apetece recordar a alguien más.
– Ya hablan de él en Kuir Artxibo Bizia, esa iniciativa prodigiosa, pero a Mikel Martín Conde, 'Mikela', miembro de Egham [EHGAM], del EMK, de la mesa LGTBIQ+, nadie puede ni debe olvidarle. Siempre estuvo en pie de guerra.

viernes, 28 de junio de 2024

#hemeroteka #lgtbi #ekainak28 | LGBTI borroka Donostian (1979-2024)

Kutxateka / Lehen urteetako manifestazio bat, Erdialdeko kaleetatik barrena //

LGBTI borroka Donostian (1979-2024)

Olatz Balda | Irutxuloko Hitza, 2024-06-28

https://irutxulo.hitza.eus/2024/06/28/lgbti-borroka-donostian-1979-2024/

LGBTI kolektiboak giza eskubideen aldeko borrokan dihardu, ozen eta ausardiaz. Donostian, klandestinitatea baztertu eta kaleak hartzeko pausoa eman zuen duela 45 urte, eta, ahotsa goratu zuenetik, gorputz eta errealitate guztiak bizigarriak izan daitezen egin du lan. Ibilbide horretan, borrokak aldatu eta ugaritu dira, baina guztiek dute etorkizun inklusiboagoa ortzi mugan.

Urtero legez, ekaina iritsi orduko, LGBTI kolektiboaren aldeko aldarriak nagusitzen dira nonahi. Zuriketa arrosaren bitartez, erakunde zein enpresek marketin eta politika estrategiak sortzen dituzte, euren taldea inklusibo bezain aurrerakoia dela ikusarazteko. Ostadarraren koloreaz apaindutako iragarki eta kanpainen atzean, baina, etekin pribatu eta pertsonalak gailentzen direla aldarrikatu dute Euskal Herriko hainbat kolektibok. Hala, harrotasuna beste modu batera aldarrikatzeko deia luzatu dute, ospakizun hutsetik baino, Sexu Askatasunaren Aldeko Nazioarteko Egunak gehiago duelako borrokatik eta aldarrikapenetik.

Donostian, orotarikoa izan da LGTBI kolektiboaren borroka. Talde, gorputz eta egitasmo desberdinek osatu dute, une historikoarekin bat eginez. Mugimenduaren aldarriak ere orotarikoak izan dira eta modu desberdinetan gorpuztu zein artikulatu dira, garaian gariko beharren eta testuinguruen arabera. Borroka horrek belaunaldiz belaunaldi iraun du eta ikuspegi bakoitzak hurrengoari eman dio bide.

Atzera eginez, errepresio polizialaren aurkako aldarriekin batera abiatu zen kolektiboaren borroka, Stonewalleko matxinadetatik (AEB, 1969) hamar urtera. Trantsizio betean, askatasun hotsak ziren nagusi Espainiako Estatuan, eta beste hiri batzuetan bezala, 1977an sortutako EHGAM Euskal Herriko Sexu Askapenerako Mugimenduan ere, bozak goratzeko grinak gailentzen hasi ziren: «Eztabaida sakona zegoen taldean; manifestazioa egin nahi genuen, baina gehiegitxo iruditzen zitzaigun eta ez ginen ausartzen», azaldu du Julen Zabala EHGAMeko kideak (Tolosa, 1961).

Zabalak gogoan du, lehen mobilizazio haren bultzatzaile izan zela bizi osoko lagun eta militantzia kide izan zuen Mikel Martin Conde ‘Mikela’ LGBTI ekintzailea: «Mikelek iniziatiba hartu zuen, eta berak jarri zuen dena martxan», adierazi du. Martin duela urtebete zendu zen, eta lagunari oraindik dir-dir egiten diote begiek, hastapenetatik izan zuen borrokarako jarrera oroitzerakoan.

Klandestinitatetik, ikusgarritasunera
LGBTI kolektiboaren lehen mobilizazio publikoa ez zuten ausazko egun batean antolatu. 1979ko ekainaren 28ko aldarrikapenetarako egun batzuen faltan, Vicente Vadillo Santamaria Francis, Errenteriako transformista, tiroz hil zuen polizia batek bere jaioterrian. Erailketa horrek EHGAM astindu zuen goitik behera, eta eztabaida oro eten zuen taldearen barruan: «Francisenak ausiki egin zigun barrutik, eta bi egunetan prestatu genuen guztia».

Zabalak «eromentzat» jotzen du 1979ko ekainaren 12an egindako lehen mobilizazio hura. Orduko hedabideen arabera, 2.000 lagun batu ziren protestara Erdialdeko kaleetan, batik bat, indarkeria politikoaren aurkakotasunak bultzatuta: «Polizia bat izan zen hiltzailea, eta astebete lehenago Gladys del Estal hil zuen Guardia Zibilak. Giroa bero zegoen», dio Zabalak. Nolanahi ere, ‘Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen’ lelopean egindako lehen manifestazio horrek, ikusgarritasuna eman zion kolektiboari, eta bidea hasi zuen hurrengo urteetan ere kaleak hartu eta aldarrikapenak zabaltzeko: «Guretzat, gure Stonewall txikia izan zen».

Aldarrikapenak kalera ateratzetik harago, EHGAMek babes sarea eskaini nahi izan zion kolektiboaren parte sentitzen zen orori: «Gure arduretako bat sarea egitea zen, baina horrez gain, elkar zaintzen genuen, eta gure giroa ezagutarazten genion elkarri», du gogoan Zabalak. Lehen mobilizazioen atarian batu zen mugimendura, eta oso argi gogoratzen du garai haietako giro aldakorra: «Jendea joaten zen eta bueltatzen zen. 1979an, esaterako, gehiago ziren emakumezkoak gizonezkoak baino, baina urte gutxian, beste bide batzuk hartu zituzten».
«Lehen urteetan aliatuak behar genituen eta gure borrokak ere eurenak bazirela konbentzitzen saiatzea izan zen zailena» - Julen Zabala, EHGAMeko kidea
Zabalaren arabera, mugimendu feministetara jo zuten hasierako kide askok eta, ondoren, 1980ko hamarkadan sortutako Donostiako Emakumeen Batzarrera: «Egia da ura eta olioa gisakoak ginela garai haietan. Gay kolektiboaren barruan ere oso karga matxista eta misoginoa genuen». Talde desberdinetan banatu baziren ere, borroketan bidelagun izan zituzten «bakarrak» feministak izan zirela aitortu du EHGAMeko kideak: «Lehen urteetan, aliatuak behar genituen. Ezkerreko alderdi gehienak oso homofoboak ziren, eta gure borrokak eurenak ere bazirela konbentzitzen saiatzea izan zen zailena».

Zabalak azaldu duenez, EHGAMek borroka bere osotasunean hartu izan du hastapenetatik. Laizista, ekologista eta antimilitarista gisa aurkeztu zen eta intsumisioa bezainbeste defendatzen zituen nazioen eta gorputzen autodeterminaziorako eskubidea, feminismoa eta sexu askapena. Nolanahi ere, ezkerreko militantziarentzat «arraroak» izaten jarraitzen zuten: «Beti esaten zigun gure borrokak iritsiko zirela, baina aurretik goitik beherako aldaketak behar zituela gizarteak», azaldu du.

1980ko hamarkada: espazio propioak eta Hiesa
Demokraziako euskal erakundeak sortu berritan, instituzioetan bilatu zuten babesa, besteak beste, Eusko Jaurlaritzaren bultzada behar zutelako, orduan alegala zen elkartea legeztatzeko. Nolanahi ere, jeltzaleengandik ere ez zuten babesik lortu: «EAJ erabat homofoboa izan zen, eta gure jarrera guztien aurka agertu zen, beti aurka bozkatuta. Baina, noski, kontuan izan behar dugu orduan klandestinoak ginela», azaldu du Zabalak.

Hiria ez zen, inondik inora ere, espazio seguru bat. Frankismo garaitik eratorritako legeek kolokan jartzen zuten mugimenduaren bideragarritasuna eta kolektiboa bera. Besteak beste, Arriskugarritasunaren eta gizarte errehabilitazioaren legearekin (1970-1979) bizi izan zen taldea hilabete batzuez: «Egia da frankismoa amaitu ostean ez zela apenas aplikatzen gurean, baina ikerketen arabera, lege hori gehien aplikatu zuten hirietako bat Donostia izan zen», azaldu du Zabalak.

Bere hitzetan, turismoak bultzatuta eman zen gorakada hori batik bat, «oso deserosoa baitzitzaien» Donostiako postalaren erdigunean La Cuesta del Culo gisa bataiatutako eremua gay espazio izatea: «Mirakontxako inguru hori, gainera, kolektiboaren ‘cruising’ gunea zen, baina udalak eremu ilun guztiak argiztatzea erabaki zuen 1980ko hamarkadan, eta ‘pelotazo urbanistiko’ bat bultzatu zuen inguruan, luxuzko etxebizitzekin».

Kolektiboaren giro nagusia deseginda, hirian zehar sakabanatu zirela azaldu du Zabalak. Nolanahi ere, Hiesak ere eragin handia izan zuen espazio eta elkargune horren gainbeheran: «Hiesa 1980ko hamarkadaren amaieran iritsi zen, baina hemen 1990ean bizi izan genuen, batik bat». Zabalaren arabera, beste lurralde batzuetan ez bezala, homosexualekin baino, drogekin lotzen zen gaixotasuna Donostialdean, baina kolektiboa «estigma» horren itzalpean bizi izan zen, urte luzez.

Kide askoren heriotzak sortutako beldurrak barneratuta, urte horietan, harremantzeko moduak ere nabarmen aldatu zirela azaldu du. Sarea ahulduta, lehentasunak ere aldatu egin ziren, 1990eko hamarkadaren amaieran gaixotasunaren aurkako terapia bideragarriak topatu zituzten arte: «Gaixotasunaren kutsatzea saihesteko prebentzioa borroka kolektiboaren helburu nagusien artean kokatu zen, baina EHGAMen lanean jarraitu genuen, laizismoaren eta intsumisioaren alde eta diskriminazioaren aurkako kanpainekin».
«Hiesaren kutsatzea saihesteko prebentzioa borroka kolektiboaren helburu nagusien artean kokatu zen, baina EHGAMen lanean jarraitu genuen, laizismoaren eta intsumisioaren alde eta diskriminazioaren aurkako kanpainekin». - Julen Zabala, EHGAMeko kidea
Terapia bideragarrien topaketarekin batera sortu zen Gehitu, 1997an. Euskal Herrian mailan jarduten duen arren, Donostian du kokalekua, eta LGBTI kolektiboko kideei duintasuna, berdintasuna eta oinarrizko eskubideen erabateko aitorpena bermatu nahi izan dizkie hasieratik. Bide horretan, Berdindu izeneko arreta zerbitzua ezarri du kolektiboko kide eta euren senitartekoentzat, GIBaren doako test laserraren zerbitzua jarri du baliagarri, eta LGBTI kolektiboaren inguruko hitzaldiak eskaini ditu eskoletan, besteak beste.

Mende berria, borroka berriak
2000ko hamarkadan, elkarteak ugaritu ziren Euskal Herrian, eta Donostian, Plazandreok alderditik eratorritako hainbat militante gaztek Medeak talde transfeminista sortu zuten. «Une horretan konturatzen dira bat egiten dutela, baina beraiek gorputzari lotutako kezka gehiago zituzten, eta lesbianismotik hitz egin nahi zuten», kontatu zuen Kattalin Miner kideak, ‘Ahotsa.eus’ atariak egindako solasaldi batean.

Kaleak hartzeko helburu argiarekin, ertzetakoen aldarrikapenak sartu zituzten euren borroketan. Hogei urteko ibilbidean, mobilizazioak, hitzaldiak, performanceak eta bestelako ekintza eta jarduera ugari egin zituzten hirian. Adibidez, postpornoa, transexualitatea, bollereo politikoa lantzeko, besteak beste. 2008 eta 2009 urte artean, normalitatea arbuiatu, eta kokaleku eta aldarrikapenak transfeminismorantz berbideratzen hasi ziren eta ‘queer’ teorietatik egindako irakurketak feminismoz busti zituzten: «Askok esan dezakete mugimendu feministan biboteak eta zartailuak sartu genituela, baina Medeakek ‘queer’ teorien irakurketa feminista asko sartu ditu, baita ere. Beti egin izan dugu ikuspegien arteko zubi lana».

Identitateak eta binarismoa auzitan
Azken hamarkadan borrokak eta ikuspegiak aldatu diren moduan aldatu dira identitateak eta nor bere burua izendatzeko terminologia ere. Gorputz eta errealitate disidenteek, marika, bollero edo trans identitateak besarkatu dituzte. Jacaranda Serrano kazetariak ‘Pikara Magazine’ hedabidean azaldu zuen moduan, kontzeptuak aliantza gisa erabiltzen dira, ezarritako hetero ordenaren aurkako «atentatu» gisa: «Nire baitan emakumea hil egin da, baina ez da feminizidio bat, feminitate hegemonikoaren kortsea publikoaren aurpegira botatzea da». Antzeko mintzatu da Donostiako Asanblada Transbollomarikako Mijo Lizarzaburu kidea (Ondarru, 1998): «Lesbianetaz hitz egiten dugu, emakumeak gustuko dituzten emakumeez ari bagara, baina bollera dezplazamendu bat da, emakume ez izateko erabaki bat da, ulertuta emakume bat izatea gizonentzako doan lan egin eta bizi proiektua haientzat bideratzea dela».

Kolektiboko kideek, beraz, irainak bereganatu dituzte, diskurtso berrien ateak zabaltzeko. Baina, ez hori soilik; Lizarzaburuk nabarmendu duen moduan, heteroarauaren eskemak apurtu, gizon eta emakumeekin amaitzeko estrategia politiko bat dago muinean.

Horren erakusle da, besteak beste, 2018an sortu zen Donostiako Asanblada Transbollomarika: «Ekainak 28 Koordinadoraren lanketatik abiatu ginen, manifestazioaz harago, gauzak egiteko beharra zegoela ikusita». Hala, maizago hasi ziren biltzen hainbat kide, ezkerreko komunitate euskaldunarentzako jarduerak sortzeko asmotan: «Donostiaren zati txiki batean bizi gara, eta normalean, badugu gure espazio segurua, baina horrek ez du esan nahi heterosexualitatea ez denik araua».
«Donostiaren zati txiki batean bizi gara, eta normalean, badugu gure espazio segurua, baina horrek ez du esan nahi heterosexualitatea ez denik araua». - Mijo Lizarzaburu, militante transfeminista
Donostiaren zati horretan, Birunda eta Infernua gisako espazio autogestionatu eta okupatuak izan dituzte etxe, eta, horrez gain, euren proiektua elikatzen duten elkarteak dituzte bidelagun: «Arrano edo Marruma beti egon dira hor, baina guk ere gure kaleak eta plazak ditugu. Donostian ez gara beldurrez bizi; kontua da Donostia apal gelditzen dela politikoki interesgarriagoak diren gauzak egiteko», dio asanbladako kideak. La Cuesta del Culo eremuaren moduan, kolektiboarentzat funtsezko diren espazio autogestionatu horiek desartikulatzeko lanetan segitzen du udalak, eta kideek kolokan dituzte espazio bizigarriak, beste behin.

Donostiako txoko batean edo bestean, mugimenduak antolatuta jarraitzen du, EHGAMen, Donostiako Asanblada Transbollomarikan eta bestelako talde feministetan. Ekainaren 28aren harira, zuriketa arrosa salatzen jarraitzen dute ostadar guztien gainetik eta, aurten, Israelgo Estatuarekin egiten den zuriketa salatzea izango dute xede.

Sigla, identitate eta errealitate anitz bere gain hartzen dituen aterki handi bat da LGBTI kolektiboa. Aterkipean, baina, talde bakoitzak du bere jomuga, eta bakoitzak du bere aldarrikapena: Zabalak hezkuntza ikusten du borrokarako giltzarri, eta Mikel Martinen memoria eta lanketa hedatzen jarraitzea da bere nahi eta helburua; Lizarzaburuk, berriz, ez du ezkutatzen egun eskuin muturraren gorakadak eta neoliberalismoak sortzen duen mehatxua, baina, maila txikian, etorkizun libreago bat iragartzen die bollerei. Batera edo bestera, guztiek partekatzen dute helburu bera: ordena patriarkal, neoliberal eta kapitalistari aurre egitea, eta hetero araua lehertzea.

#hemeroteka #lgtbi #ekainak28 | Julen Zabala: «Adineko LGTBI+ pertsonei begirako politikarik ez dago»

Julen Zabala, OK! Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadorako kidea //

Julen Zabala · OK Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadorako kidea:
«Adineko LGTBI+ pertsonei begirako politikarik ez dago»
Lehen urratsak egin ditu OK Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadorak. LGTBI+ Mahaia, Mikelaldia eta Kuir Artxibo Bizia dira antolakunde berriaren oinarriak. Lehen erronka: sendo finkatzea
Ikerne Zarate | Oarsoaldeko Hitza, 2024-06-28
https://oarsoaldea.hitza.eus/2024/06/28/adineko-lgtbi-pertsonei-begirako-politikarik-ez-dago/

Francisaldiaren testuinguruan hasi du hegaldia OK Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadorak. Arlo instituzionaletik kanpo egitura izatea ezinbestekoa jota hasi du bidea, ez hutsetik ordea, LGTBI+ Mahaia, Mikelaldia eta Kuir Artxibo Bizia baititu oinarrian.

OK Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora argitara atera duzue Vicente Vadillo Francis-en omenez egindako transmaribibollo kalejiran. Nola izan da sorrera prozesua, eta zein helburu duzue esku artean?
Maiatzaren 17an, LGTBIfobiaren kontrako egunaren harira egin genuen lehen deialdia. Arlo instituzionaletik kanpo egitura bat izatea garrantzitsua zela iruditu zitzaigun. Errenteriako Udalean LGTBI+ politiken Aholku Kontseilua martxan da, baina herri mugimenduan horrelako egitura izatea ezinbestekoa jo genuen. Kuirdinadoraren oinarrian, hiru elementu daude: LGTBI+ Mahaia izan zena, Mikelaldia, eta Kuir Artxibo Bizia. Ez gara hutsetik abiatu. Zeuden dinamikak hartu ditugu hortik ekiteko. Harremanetan gaude orain, Oarsoaldera zabaltzeko. Gaur-gaurkoz, Errenteria-Oreretako jendea dago gehienbat, eta Pasaiakoren bat ere bada.

Zein da egoera Oarsoaldean? LGTBI+ kolektiboarekiko urratsik egin al da?

Baditugu abantaila batzuk. LGTBI+ Politiken Aholku Kontseilua sortuta dago Errenteria-Oreretan, plan estrategikoa dago, lan ildo batzuk, eta horri jarraipena egitea dagokigu. Udal osoak du LGTBI+ begirada; adinekoei begirako etxebizitzen proiektuan, esaterako, LGTBI+ begirada txertatu du udalak. Izan ere, adineko lesbiana, trans eta homosexualak egon bagaude, eta oso airean utzi dira beti adineko LGTBI+ pertsonei begirako politikak. Zaharren egoitzetara joatea armairura itzultzea da, ez dago sentsibilitaterik kolektiboaren inguruan. Apurtu beharreko eskema asko dago, eta adi egon behar dugu, prestatu zaindu behar gaituztenak. Erronka potoloa da gai honekin duguna.

LGTBIfobiaren kontrako behatokia martxan jartzea izango da aholku kontseiluaren beste egiteko bat. Eta ezin dugu ahaztu elkar zaintza, hori ere erronka bat da.

LGTBIfobia existitzen da Oarsoaldean eta Bidasoan?

Bai noski, ez gaude oraindik jendarte tolerante batean. Egia da ez dela arrisku handikoa. Eraso matxistak edo jarrera oso matxistak ditugu, eta horrekin batera mikromatxismoa, eta mikroLGTBIfobia. Jaiak iritsiko dira, eta eraso LGTBIfobikoak izango dira. Beste kontu bat da horien berri izango dugun edo ez, baina luma handia daukanak, edo ezberdina denak sufritzen du, hala da. Oso leku seguru gutxi dago.

Ikusezina baina oso ugaria den beste biolentzia mota intragenero indarkeria da. Harreman toxikoak ere badira gure artean, eta hori ere mahai gainean jarri behar dugu.

Belaunaldi gazteek gero eta informazio gehiago dute eskura, baina LGTBIfobia ere ematen da haien artean.

Hezkuntza da bidea. Hezkuntza sisteman dugu porrotik handiena, ez dago programa zehatzik. Hausnarketa eskatzen du, eta hezkuntza planean sartuta egotea ez soilik osasun sexuala, baita heziketa afektiboa ere. Pluraltasuna eman behar da. Egia da ikusgarritasuna aldatu dela, telebistan, sareetan eta komunikabideetan gaur egun hitz egiten dute, transexualitateaz batez ere. 20.000 especies de abejas bezalako film batek ikusgarritasun handia ematen du. Garai batean inondik inora ez genituen erreferenteak daude gaur egun. Hala ere, hezkuntza sisteman estereotipoek zama handia dute, patioen diseinua, jokoak… 14-16 urteko gazte bat ausartuko da etxean edo lagunei esaten «neskak gustatzen zaizkit, mutilak gustatzen zaizkit?». Bide luzea dago oraindik. Zaila da.

Adi egon behar dugu beti, eta LGTBI+ perspektiba transbertsalki landu.

Kuirdinadora gisa, zer edo zer prestatu duzue gaurko?

Jai handia antolatu dugu, Arkaitza tabernan. Donostiako manifestaziora deitu dugu, garrantzitsua iruditzen zaigu indarra ematea deialdi horri, azken 12 urtean jende gaztearen parte hartzea handitu da, eta urtero autobusean noala manifestazio horretara, atentzioa ematen dit Pasaian gazte asko igotzen direla banderarekin. Manifestazioak indarra izatea garrantzitsua da, eta ezin dugu sakabanatu.

Lehen manifestazioa 1979an egin genuen, Francis hil zutenean, ez zen 28an izan, 12an baizik. Hura gure lehen ekainaren 28a izan zen. Donostian egin nahi genuen 1979ko 28an, asko ginen, baina atzera egin genuen, oso zaila egiten zitzaigulako aurpegia ematea, ez ginen ausartu. Baina Francisen hilketa gertatu zen, beldurra gainditu, eta kalera atera ginen. Pankartan gindoazen guztiak EHGAMekoak ginen. Ekainaren 12 hura gure lehen ekainaren 28a izan zen. Hortik aurrera urtero atera gara ekainaren 28an kalera.

Manifestaziotik bueltan elkartuko gara, eta jai giroan egingo dugu 23:00etatik aurrera; lumadun jai irekia izango da, bat egin nahi duen ororentzat.

Europako Parlamenturako azken hauteskundeetan gora egin du ultraeskuinak. Irakurketa?
Aurretik esan dudana, adi egon behar dugula beti, alerta egoeran. Ezin dugu pentsatu atzera bueltarik ezin dela gertatu lortutako eskubideetan, denak egin dezake atzera. Hemen oraindik ez dago beste lekuetan dagoen mehatxua, baina ikaragarria da oso, beldurgarria. Gurera etorrita, Bilbon urteak daramate LGTBI+ kolektiboa erabiltzen eta aurpegi garbiketa egiten Priderekin, turismoa eta gure kolektiboarekin kontrajarriak diren balioak sustatzen. Gero jazarpena egiten du hango Udaltzaingoak 'ligoteo' zonaldetan. Ikusgarritasuna eman bai, baina beraiek erabakitzen duten arlotan, dirua ekartzen dien eremuetan.

Kuirdinadoraren erronka behinenak zeintzuk dira?
Kuirdinadora gisa finkatzea. Hamabost lagun ari gara, denak oso arlo ezberdinetakoak, aktibismo historikotik gatozenak eta jende gazteagoa. Guztiok batzen gaituena izaera kritikoa da. Gaur egungo jendeak ez du ulertzen militantzia guk ulertzen genuen moduan, Mikelak [Mikel Martin Conde] edo Madelonek [Santi Vicente Altxu] ulertzen zuten bezala, goizetik gauera arteko militantzia. Politika instituzionalen jarraipen estua egitea izango da gure lana, kontrapisu lana egitea gure beharrak bermatzeko, ahaztu gabe LGTBI+ Mahaiaren jarraipena garela.

#hemeroteca #lgtbi #28j | Aquí estamos y no lo ocultamos, 45 años después

Kalejira para la izada de la bandera LGTBI+ en Orereta //

Aquí estamos y no lo ocultamos, 45 años después

Julen Zabala Alonso · Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora | Naiz, 2024-06-28

https://www.naiz.eus/es/iritzia/articulos/aqui-estamos-y-no-lo-ocultamos-45-anos-despues

Hace 45 años cambió nuestra historia. El asesinato de Francis hizo que lesbianas y gais saliéramos por primera vez a las calles, en Orereta y en Donostia, gritando «Aquí estamos y no nos ocultamos». A partir de entonces nada fue igual. Ahora, 45 años después, seguimos saliendo a las calles en junio. Y este 28 de junio, 55 años después de la revuelta de Stonewall, volvemos a juntarnos para seguir recordando a Vicente Vadillo Santamaria, «Francis». Y también a cuantos nos precedieron en esta lucha, en especial a Altxu, nuestra «Madelon», Emili y Mikela. Os seguimos teniendo en nuestra memoria y una vez más proclamamos: «¡Francis, te recordamos!».

Este año también es especial. 45 años después renovamos nuestro compromiso con la visibilidad y la lucha transmaribibollo en toda Euskal Herria. Y es que ahora hace más falta que nunca que levantemos nuestra voz, con más fuerza que nunca, porque se nos presenta un horizonte hostil. Pero nada ni nadie va a conseguir que volvamos a escondernos. No, volvemos a gritar con más fuerza, «aquí estamos y no nos ocultamos».

Y un año más volvemos a denunciar el machismo, la cisheteronorma, la LGTBI+fobia que nos rodea y nos acosa. Volvemos a decir que no nos cuida la policía, que nos cuidan nuestras hermanas. Y tenemos que seguir cuidándonos entre nosotras, a quienes sufren acoso, a quienes sufren cualquier violencia, a quienes tienen que superar una relación tóxica.

Y seguimos diciendo que cada año somos más, muchas más de las que empezamos. Y ahora también tenemos que decir que somos más diversas. Los deseos y los sentimientos son múltiples. Cada vez contamos con más expresiones de género y reconocemos más identidades sexo-genéricas y la orientación sexual también es múltiple. Así, aquí estamos y no nos ocultamos: bolleras, marikas, trans, travestis, travolakas, bisexuales, intersex, no binaries, andróginas, pansexuales, polisexuales, asexuales, arrománticas, demisexuales, kuirs y, como decía nuestra mari, la Mikela, tris-tras-tres y lo que haga falta.

#hemeroteka #lgtbi #ekainak28 | Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen, 45 urte geroago

Aurtengo Francisaldia Oreretan //

Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen, 45 urte geroago

Julen Zabala Alonso · Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora | Berria, 2024-06-28

https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/hemen-gaude-eta-ez-gara-ezkutatzen-45-urte-geroago_2127252_102.html

Duela 45 urte gure historia aldatu zen. Francis-en hilketaren ondorioz, lesbianak eta gayak kalera atera ginen lehen aldiz, Oreretan eta Donostian, «hemen gaude eta ez gara ezkutatzen» oihukatuz. Ordutik aurrera, ezer ez zen berdin izan. Orain, 45 urte geroago, ekainean kalera irteten jarraitzen dugu. Eta ekainaren 28 honetan, Stonewalleko matxinadatik 55 urtera, berriro elkartzen gara Vicente Vadillo Santamaria Francis gogoratzen jarraitzeko. Eta baita gure aurreko guztiak ere, batez ere Altxu, gure Madelon, Emili eta Mikela. Gure oroimenean zaituztegu oraindik, eta berriro honakoa aldarrikatzen dugu: «Francis, gogoan zaitugu!».

Aurtengoa ere urte berezia da. 45 urte geroago, ikusgarritasunaren eta borroka transmaribibolloaren aldeko konpromisoa berritu genuen Euskal Herri osoan. Izan ere, orain inoiz baino gehiago behar dugu gure ahotsa altxatzea, inoiz baino indar handiagoz, aurrean daukaguna gero eta okerragoa baita. Baina ezerk eta inork ez du lortuko gu berriro ezkutatzea. Ez, indar handiagoz oihukatzen dugu berriro, «hemen gaude eta ez gara ezkutatzen».

Eta aurten ere matxismoa, zisheteronorma eta inguratzen eta harrapatzen gaituen LGTBI+fobia salatzen ditugu. Berriro diogu poliziak ez gaituela zaintzen, gure ahizpek zaintzen gaituztela. Eta gure artean zaintzen jarraitu behar dugu, jazarpena jasaten dutenak zaintzen, edozein indarkeria jasaten dutenak zaintzen, eta harreman toxikoa gainditzeko premia dutenak zaintzen. Gure esku dago, noski.

Eta jarraitzen dugu esaten urtetik urtera gero eta gehiago garela, hasi ginenak baino askoz gehiago. Eta orain ere esan behar dugu askotarikoagoak garela. Nahiak eta sentimenduak askotarikoak dira. Gero eta genero-adierazpen gehiago ditugu eta identitate sexual-generiko gehiago ezagutzen ditugu, eta sexu-orientazioa ere askotarikoa da. Horrela, hemen gaude eta ez gara ezkutatzen: bollerak, maritxuak, transak, trabestiak, trabolakak, bisexualak, intersexualak, ez bitarrak, androginoak, pansexualak, polisexualak, asexualak, arromantikoak, demisexualak, kuirrak eta, gure mari Mikelak esaten zuen bezala, tris-tras-tres eta behar diren guztiak.

martes, 18 de junio de 2024

#hemeroteka #lgtbi #harrotasuna | Palestinako banderak harrotasunaren egunean?

Palestinako bandera 2024ko Francisaldia ekitaldietan //

Palestinako banderak harrotasunaren egunean?

Joseba Azkarraga Etxagibel | Berria, 2024-06-18

https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/palestinako-banderak-harrotasunaren-egunean_2126588_102.html

Obamari esker, 2010az geroztik AEBetako armadan sar daitezke homosexual gisa aurkezten direnak. Lekua lortu dute hiltzeko inoizko makinaririk ikaragarrienean. Ospatzekoa?

2012an Israelgo armadak argazki historikoa argitaratu zuen. Eskutik helduta bi soldadu gizonezko, azpian zera idatzita: «Harrotasunaren Hilabetea da, ba al zenekien armadak berdin tratatzen dituela soldadu guztiak?». Sodoma eta Gomorraren tesia besarkatzetik urruti, Israelgo eskuineko gobernuak hunkigarritzat jo zuen argazkiak eragindako erreakzio beroa (gobernukide zen Netanyahu). Izan ere, jendarte erabat militarizatuan soldaduak behar, eta Israelgo armadak 1993tik aurrera onartzen ditu homosexualak, armada bihurtzeraino ‘gay-friendly’ espaziorik seguruena. Ospatzekoa?

Irudikatu Bilboko Autonomia kalea 15.000 manifestarirekin gainezka. Irudikatu orain guztiak direla ume sarraskituak. Sei hilabetetan egin du sionismoak basakeria erakustaldia. Ez dira horrenbeste haur hiltzen munduko gerra guztietan lau urtetan.

Marine Le Pen-ek aspaldi normalizatu gintuen, eta 2019an dagoeneko bera omen zen boto asmoan aukerarik gustukoena Frantziako LGTBI+ komunitatean. Eta sexu-disidente andana ibiliko da Chicagoko burtsan jakien espekulazioari emanda, munduko ahulenen sabelak husten, kapital metaketaren bermatzaile. Zenbat ote dira munduko oligarkia korporatiboan gainbalioaren izenean, etekinaren zerbitzari bizia hankapean. Ospatzeko zerbait?

Gurera etorrita, esan digute ospatzekoa dela: hiru milioi euro utziko ei ditu Bilbao Bizkaia Harro jaialdiak, Bilboko Udaleko Turismo Sailak diseinatua. Ez da oso originala Harrotasuna nahastea gay turista dirudunak seduzitzeko plan merkantilistekin, despolitizazioarekin, gay kulturaren kooptazio kapitalistarekin.

Ospakizunak ospakizun, eskutik joan dira ‘gay normaltasuna’ eta ‘statu quo’-aren funtsezko nerbioen indartzea: nekropolitika, kolonialismoa, hazkundea, klasismoa, kontsumismoa, ezberdintasunak, ekozidioa, edota gorputz normatiboak. Bistan da harrotasunaren eguna ipurdia bistan monopolizatu ohi duen subjektu koloretsua nekez dela gizarte instituiente berri baterako ezer. Gehiago da instituitu-hegemonikoa indartzearen aldeko subjektu asimilatua. Erotika kapitalistak inbaditutako zonbi neoliberalaren antza du.

Ipurdia bistan, nahi izanez gero, baina bestela ulertu du emantzipazioa EHGAMek. Labur esanda: askapena ez da etorriko gay, lesbiana edo dena delako gisa plisti-plasta murgiltzetik kontsumoaren festa ultra-kapitalistan, ez eta palestinarren kontra misilak jaurtitzeko eskubidetik. Militatu nuen 90eko hamarraldi hartan, armadari intsumisioarekin erantzun genion, eta natural genituen zero pobrezia, Chiapas, euskara, langile sexualen eskubideak, autodeterminazioa, SOS arrazakeria, edota anti-globalizazioa.

Beraz, asko sinplifikatuz, LGTBI+ mugimenduan baditugu gutxienez askapena ulertzeko bi eredu. Batek ardatz bertikala du oinarri: «gora gay eta gaytarrak». Hau da, identitatea eta integrazioa. Helburua da gutxiengo baten bizitza normalizatzea, eskubideetan homologatzea: zuek bezalakoak gara eta baldintza berberak merezi ditugu. Finean, sexu eta genero disidentziak integra ditzagun daukagun gizartean.

Bestetik, emantzipazioaren ulerkera horizontala duzu. Zilborretik atera eta alboetara (horizontalki) begiratzeak erakutsiko dizu opresioen pluraltasuna. Kontua ez da soilik zeure kontrako dominazio espezifikoa, baizik eta dominazioa. Zure opresioa zubi da bestelakoekin konektatu (prekarioa, migrantea, emakumea, euskalduna…) eta aliantza afektiboak mamitzeko. Burbuila auto-erreferentzialaren lekuan, irekidura enpatiko-politikoa. Zilbor-politikaren ordez, osotasunaren politika bat.

Ardatz horizontaletik, kontua ez da gutxiengo bat integratzea daukagun jendarte (gaixo bezain suntsitzaile) honetan, baizik eta hankaz goratzea daukaguna. Batetik, esanez zis-heterosexualtasuna ere senda daitekeela, hau da, auzia da gizarte osoaren sexu emantzipazioa (ez gutxiengo batena). Bestetik, emendatuz osotasuna: kooptazio saiakeren aurrean, kapitalismoaren analisi kritikoa eta desira post-kapitalista. Finean, horizontalak dio sexu-disidentzia erabil daitekeela politika subertsiboa kontrabandoz sar dadin jendearen gorputzetan.

Gutako askok horizontala izan dugu inspirazio eta aspirazio. Amestu dugu subalternoen artikulazio antagonistarekin (gerora intersekzionalitatea deitu zaio). Amai ez dezagun gay jator gisa Starbucks-en ilaran, mugikorrari so, Amazonetik hurrengo zer erosiko. Sexu-disidentea eskubidez hornitzeak ekar ez dezan kriminal kopurua haztea: hamabost mila ume…

Adoptatu genuen eta gurasotasuna hain bizigarri zaidala, nola gutxietsi homologazio juridiko-soziala. Ez da hori. Kontua da mundua askoz arriskutsuagoa dela ardatz horizontal ahularekin, ugaritzen baitira kriminalak, merkatuak irentsitako bizitza neoliberalak, ultraeskuina bera. Gertatu da: osotasunaren politika makal, biderkatu da esplotazioa (giza lanarena zein naturarena), basakeria eta ziurtasun gabezia.

Maiatzean gazteek omenaldia prestatu ziguten EHGAMeko beteranooi. Bihotzez eskertzekoa. Ez zen beharrezkoa, ordea, egin baikenuen gure ustez egin behar zena. Hori bai, askapenaren ulerkera horizontalak, horrexek behar du aintzatespena eta jarraitutasun historikoa. Interes handia baitago egin dadin bere autopsia, hildako ametsa bailitzan. Funtsezkoa izango da, ordea, belaunaldi berrientzako erreminta-kutxa antifaxistan.

Esan dezadan honela: aurten, harrotasunaren egunean Palestinako banderak behar ditugu zientoka, zergatik ez hamabost mila. Gerraren eta genozidioaren aurka. Sexu-disidente kriminalen kontra.

(EHGAMeko Santi Vicente ‘Madelon’ eta Mikel Martin ‘Mikela’ ekintzaile horizontalak gogoan)

viernes, 14 de junio de 2024

#hemeroteka #lgtbi #francisaldia | Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen, 45 urte geroago

Oarsoaldeko Hitza / Francisi omenaldia //

Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen, 45 urte geroago

Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora | IGLU, 2024-06-14

Duela 45 urte gure historia aldatu zen. Francis-en hilketaren ondorioz, lesbianak eta gayak kalera atera ginen lehen aldiz, Oreretan eta Donostian, "Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen" oihukatuz. Ordutik aurrera, ezer ez zen berdina izan. Orain, 45 urte geroago, ekainean kalera irteten jarraitzen dugu. Eta hemen bildu gara Vicente Vadillo Santamaria, Francis, gogoratzen jarraitzeko. Eta baita gure aurreko guztiak ere, batez ere Altxu, gure Madelon, Emili eta Mikela. Gure oroimenean zaituztegu oraindik, eta berriro hona aldarrikatzen dugu: “Francis gogoan zaitugu!”

Aurtengoa urte berezia da. 45 urte geroago elkartu gara, lehen aldiz, Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora deira. Topagune berri bat jende anitzentzat, baina ikusgarritasunarekin eta transmaribibollo borrokarekin konprometitua Oarsoaldean. Izan ere, orain inoiz baino gehiago behar dugu gure ahotsa altxatzea, inoiz baino indar handiagoz, aurrean daukaguna gero eta okerragoa baita. Baina ezerk eta inork ez du lortuko gu berriro ezkutatzea. Ez, indar handiagoz oihukatzen dugu berriro, "hemen gaude eta ez gara ezkutatzen".

Eta aurten ere matxismoa, zisheteronorma eta inguratzen eta harrapatzen gaituen LGTBI+fobia salatzen ditugu. Berriro diogu poliziak ez gaituela zaintzen, gure ahizpek zaintzen gaituztela. Eta gure artean zaintzen jarraitu behar dugu, jazarpena jasaten dutenak zaintzen, edozein indarkeria jasaten dutenak zaintzen, eta harreman toxikoa gainditzeko premia dutenak zaintzen. Gure esku dago, noski.

Eta jarraitzen dugu esaten urtetik urtera gero eta gehiago garela, hasi ginenak baino askoz gehiago. Eta orain ere esan behar dugu askotarikoagoak garela. Nahiak eta sentimenduak askotarikoak dira. Gero eta genero-adierazpen gehiago ditugu eta identitate sexual-generiko gehiago ezagutzen ditugu, eta sexu-orientazioa ere askotarikoa da. Horrela, hemen gaude eta ez gara ezkutatzen: bollerak, maritxuak, transak, trabestiak, trabolakak, bisexualak, intersexualak, ez bitarrak, androginoak, pansexualak, polisexualak, asexualak, arromantikoak, demisexualak, kuirrak eta, gure marik esaten zuen bezala, tris-tras-tres eta behar diren guztiak.

  • FRANCIS GOGOAN ZAITUGU!
  • ALTXU – EMILI – MIKELA BETIRAKO DANTZAN GURE LUMATZAN! 
  • GORA TRANSMARIBIBOLLO BORROKA!


Aquí estamos y no nos ocultamos, 45 años después
Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora | IGLU, 2024-06-14

Hace 45 años cambió nuestra historia. El asesinato de Francis hizo que lesbianas y gais saliéramos por primera vez a las calles, en Orereta y en Donostia, gritando “Aquí estamos y no nos ocultamos”. A partir de entonces nada fue igual. Ahora, 45 años después, seguimos saliendo a las calles en junio. Y nos reunimos aquí para seguir recordando a Vicente Vadillo Santamaria, Francis. Y también a cuantos nos precedieron en esta lucha, en especial a Altxu, nuestra Madelon, Emili y Mikela. Os seguimos teniendo en nuestra memoria y una vez más proclamamos “¡Francis te recordamos!”

Este es un año especial. 45 años después nos juntamos al llamamiento, por primera vez, de Oarsoaldeko LGTBI+ Kuirdinadora. Un nuevo espacio de encuentro para gente diversa, pero comprometida con la visibilidad y la lucha transmaribibollo en Oarsoaldea. Y es que ahora hace más falta que nunca que levantemos nuestra voz, con más fuerza que nunca, porque se nos presenta un horizonte hostil. Pero nada ni nadie va a conseguir que volvamos a escondernos. No, volvemos a gritar con más fuerza, “aquí estamos y no nos ocultamos”.

Y un año más volvemos a denunciar el machismo, la cisheteronorma, la LGTBI+fobia que nos rodea y nos acosa. Volvemos a decir que no nos cuida la policía, que nos cuidan nuestras hermanas. Y tenemos que seguir cuidándonos entre nosotras, a quienes sufren acoso, a quienes sufren cualquier violencia, a quienes tienen que superar una relación tóxica.

Y seguimos diciendo que cada año somos más, muchas más de las que empezamos. Y ahora también tenemos que decir que somos más diversas. Los deseos y los sentimientos son múltiples. Cada vez contamos con más expresiones de género y reconocemos más identidades sexo-genéricas y la orientación sexual también es múltiple. Así, aquí estamos y no nos ocultamos: bolleras, marikas, trans, travestis, travolakas, bisexuales, intersex, no binaries, andróginas, pansexuales, polisexuales, asexuales, arrománticas, demisexuales, kuirs y, como decía nuestra mari, tris-tras-tres y lo que haga falta.